Cuba cải cách nông nghiệp: Trao quyền tự chủ và đất đai cho người sản xuất
Cuba đang triển khai hàng loạt giải pháp chuyển đổi kinh tế – xã hội, trong đó ưu tiên hàng đầu là phát triển nông nghiệp nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Chính phủ nước này tập trung vào việc tăng cường nhập khẩu vật tư đầu vào và trao quyền sử dụng đất cho người dân có nhu cầu mở rộng sản xuất.
Năng suất lúa tại Cuba thấp do thiếu hụt vật tư
Theo Chương trình Kinh tế và Xã hội 2026, việc phục hồi nông nghiệp được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Phó Thủ tướng Jorge Luis Tapia Fonseca cùng Bộ trưởng Nông nghiệp Ydael Pérez Brito đã có các cuộc làm việc với hợp tác xã và nông dân tại phía Tây Havana để tháo gỡ khó khăn.
Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu phân bón, nhiên liệu, sản phẩm sinh học và phụ tùng thay thế là rào cản lớn nhất đối với sản xuất. Để khắc phục, Chính phủ Cuba cho phép mọi chủ thể kinh tế, bao gồm hợp tác xã, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) và người lao động tự do được phép nhập khẩu, sản xuất và tiếp thị vật tư nông nghiệp.
Phó Thủ tướng Tapia Fonseca khuyến khích các đơn vị sản xuất phân bón sinh học, hữu cơ phát triển thành doanh nghiệp chuyên nghiệp, đồng thời có thể hợp tác hoặc liên doanh với các đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, ông Yoel Barreto Rodríguez, Chủ tịch Hợp tác xã Arides Estévez, nhấn mạnh cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, bởi hiện nay việc xin mã số nhập khẩu có thể kéo dài tới 6 tháng.
Các quy định mới cũng cho phép hợp tác xã trực tiếp xuất nhập khẩu vật tư, thiết bị, quản lý tài chính và mở tài khoản ngân hàng quốc tế. Về sản xuất lúa gạo, các chuyên gia Việt Nam cho biết năng suất tại Cuba còn thấp do thiếu vật tư, giá thành cao và tình trạng lúa cỏ, lúa ma làm giảm 30 – 40% sản lượng. Các chuyên gia đã hướng dẫn nông dân Cuba tận dụng lá muồng, đọt non kết hợp chế phẩm sinh học để làm phân xanh, giúp cải thiện năng suất cây trồng.
Mở rộng quyền tiếp cận đất đai cho nông dân
Việc sửa đổi chế độ sử dụng đất đai là điểm nhấn quan trọng trong cải cách lần này. Dù đất đai vẫn thuộc sở hữu xã hội chủ nghĩa, nhưng các quy định mới cho phép cấp quyền sử dụng thực tế trong thời hạn không xác định cho cá nhân và pháp nhân dựa trên các dự án sản xuất cụ thể.
Công ty nhà nước quản lý đất đai sẽ phối hợp với các hợp tác xã để phân phối đất, với quy trình dự kiến hoàn tất trong 20 – 25 ngày. Trong thời gian hoàn thiện khung pháp lý, chính quyền lâm thời cho phép người sản xuất bắt đầu canh tác ngay. Hiện nay, khoảng 80% đất đai tại Cuba đang do các doanh nghiệp nhà nước quản lý.
Bên cạnh đó, các chủ trang trại lớn sử dụng trên 100 công nhân sẽ được đăng ký chính thức là doanh nhân, hưởng các quyền lợi tương ứng. Quyền tự chủ của các Hợp tác xã Sản xuất Nông nghiệp (CPA) cũng được tôn trọng, mọi việc chuyển nhượng đất đai đều phải thông qua Đại hội đồng phê duyệt.
