Vườn cò Hải Lựu: 74 năm giữ gìn 15ha đất lành chim đậu tại Phú Thọ

Vườn cò Hải Lựu (xã Hải Lựu, tỉnh Phú Thọ, thuộc địa phận huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc cũ) từ lâu đã trở thành điểm đến sinh thái độc đáo, sở hữu vẻ đẹp hoang sơ cùng giá trị đa dạng sinh học cao. Trải qua 74 năm, khu vườn rộng 15ha này vẫn được gia đình bà Vũ Thị Khiêm (85 tuổi) gìn giữ vẹn nguyên, không một cây cổ thụ nào bị chặt phá.

Đất lành, chim đậu giữa lòng sông Lô

Tọa lạc bên dòng sông Lô, vườn cò Hải Lựu hiện lên như bức tranh làng quê Bắc Bộ thanh bình. Khu vực này có tổng diện tích 15ha, trong đó khoảng 5ha là nơi cò làm tổ và sinh sản. Từ năm 1958, các đàn chim, cò đã bắt đầu tìm về đây trú ẩn. Sự hiện diện của những tán cây cổ thụ già cỗi cùng không gian yên tĩnh đã biến nơi này thành “ngôi nhà chung” lý tưởng cho nhiều loài động vật hoang dã.

Bà Vũ Thị Khiêm chia sẻ: “Bố tôi ngày trước luôn căn dặn rằng đất lành thì chim mới đậu. Thấm nhuần lời dạy đó, suốt 74 năm qua, gia đình tôi chưa từng chặt phá một cây cổ thụ nào. Ngược lại, chúng tôi luôn nỗ lực trồng thêm các loại cây lâu năm như giổi, lát, mít, sưa và tre để tạo không gian che chở cho đàn cò”.

Thách thức trong bảo tồn và phát triển du lịch

Dù là kho tàng tài nguyên quý báu với nhiều loài chim như cò bợ, cò ruồi, cò xanh, cò lửa…, hệ sinh thái tại đây đang đối mặt với nhiều thách thức. Nguồn thức ăn tự nhiên cạn kiệt và tình trạng săn bắt trái phép khiến lượng cò trở về vườn giảm sút đáng kể. Bên cạnh đó, việc quản lý du lịch hiện vẫn mang tính tự phát, chưa tạo ra chuỗi giá trị kinh tế bền vững.

Trước thực trạng đó, chị Nguyễn Ngọc Hiên (cháu nội bà Khiêm) đã bắt đầu các dự án cải tạo như xây dựng chòi nghỉ và không gian cắm trại để đón khách tham quan, với mục tiêu lấy kinh phí tái đầu tư cho việc bảo tồn. Nhiều du khách như anh Nguyễn Đình Hiếu (Hà Nội) cũng bày tỏ mong muốn khu vườn sớm có quy hoạch tổng thể để phục hồi hệ sinh thái và phát triển du lịch bài bản.

Tầm nhìn chiến lược cho “lá phổi xanh”

Thời gian qua, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ như đầu tư đường giao thông, xây dựng hàng rào bảo vệ và cấp kinh phí hỗ trợ thường niên. Tuy nhiên, để đưa vườn cò Hải Lựu trở thành trung tâm du lịch sinh thái cộng đồng, cần có các chiến lược căn cơ hơn:

• Quy hoạch lại toàn bộ khu vực, duy trì nguồn nước ổn định.
• Nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi săn bắn.
• Đẩy mạnh trồng mới cây lâm nghiệp lâu năm.
• Kết nối vườn cò với lễ hội chọi trâu Hải Lựu và các làng nghề lân cận.
• Xây dựng hệ thống đài quan sát phục vụ nghiên cứu và giáo dục môi trường.