Philippines siết nhập khẩu gạo trắng: Tác động đến xuất khẩu gạo Việt Nam ra sao?

Sau khi nhập khẩu hơn 2 triệu tấn gạo từ Việt Nam, Philippines đang triển khai các biện pháp hạn chế nhập khẩu gạo trắng 5% tấm. Động thái này nhằm bảo vệ lợi ích của nông dân trong nước, giảm bớt sức ép cạnh tranh trước vụ thu hoạch lúa dự kiến diễn ra từ giữa tháng 9 đến tháng 10/2026.

Philippines muốn hạn chế nhập khẩu gạo trắng trước thời điểm thu hoạch lúa

Theo dữ liệu từ Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường), trong 6 tháng đầu năm 2026, Philippines tiếp tục duy trì vị thế là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 45% thị phần. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng với hơn 1 triệu tấn gạo nhập khẩu từ Việt Nam, tăng 87% so với cùng kỳ năm trước. Đây là thị trường tiêu thụ mạnh các dòng gạo thơm như ST25 và gạo nếp.

Một điểm sáng đáng chú ý khác là thị trường Iraq, nơi ghi nhận lượng nhập khẩu gạo từ Việt Nam tăng 132,4 lần so với cùng kỳ, lọt vào top 15 thị trường lớn nhất. Việc thâm nhập thành công vào Iraq – vốn là thị trường truyền thống của gạo Thái Lan – được xem là bước tiến quan trọng giúp nâng cao uy tín ngành gạo Việt Nam tại khu vực Trung Đông.

Tuy nhiên, tại Philippines, Bộ Nông nghiệp nước này (DA) đang kêu gọi các nhà nhập khẩu chuyển hướng từ gạo trắng 5% tấm sang loại 25% tấm kể từ tháng 7/2026. Nguyên nhân là do gạo nhập khẩu có chất lượng tốt hơn và giá thành thấp hơn, tạo áp lực lớn lên lúa gạo nội địa. Sự chênh lệch này xuất phát từ công nghệ chế biến và chi phí logistics tại Philippines còn hạn chế. Trong giai đoạn tháng 1–5/2026, lượng gạo nhập khẩu vào Philippines đã đạt 2,31 triệu tấn, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước.

Philippines xem xét gia hạn giá trần đối với gạo nhập khẩu

Hội đồng Điều phối giá quốc gia Philippines đã trình kiến nghị lên Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr. về việc kéo dài mức giá trần đối với gạo nhập khẩu, sau khi biện pháp này hết hiệu lực vào tháng 6/2026. Trước đó, theo Sắc lệnh hành pháp số 118 ban hành ngày 13/05/2026, giá trần 50 PHP/kg (0,81 USD/kg) đã được áp dụng cho gạo 5% tấm trong 30 ngày để ngăn chặn tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Chính phủ Philippines cũng đang tập trung vào các biện pháp hỗ trợ nông dân như đảm bảo nguồn cung phân bón và đầu tư cơ sở hạ tầng sau thu hoạch. Những nỗ lực này đã góp phần hạ nhiệt lạm phát. Theo Cục Thống kê Philippines, lạm phát chung trong tháng 6/2026 đã giảm xuống 6,4% (so với 6,8% trong tháng 5), trong đó lạm phát gạo giảm từ 15,6% xuống còn 15,0%. Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco Tiu Laurel Jr. nhấn mạnh rằng việc duy trì giá thực phẩm ở mức hợp lý đang mang lại lợi ích thiết thực cho các hộ gia đình có thu nhập thấp.