Phát triển nghề nuôi ong bền vững: Chìa khóa từ chuỗi liên kết và thương hiệu

Nghề nuôi ong không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao giá trị nông sản. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ thị trường, ngành ong Việt Nam cần tập trung xây dựng thương hiệu mạnh, phát triển chuỗi liên kết chặt chẽ và đa dạng hóa kênh tiêu thụ. Đây là nội dung trọng tâm tại Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển nuôi ong bền vững gắn với thương hiệu sản phẩm”, diễn ra ngày 21/7 tại Ninh Bình.

Hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn

Trong hai ngày 21-22/7, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình tổ chức diễn đàn tại xã Giao Ninh và Giao Minh. Điểm nhấn của chương trình là mô hình nuôi ong kết hợp bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

Dự án khai thác nguồn hoa sú, vẹt tự nhiên để tạo ra sản phẩm “Mật ong rừng sú vẹt Vườn quốc gia Xuân Thủy”. Kết quả bước đầu cho thấy năng suất đạt 25,7 kg/đàn trong 7 tháng, hiệu quả kinh tế tăng hơn 375.000 đồng/đàn. Toàn bộ sản lượng được các doanh nghiệp bao tiêu. Sản phẩm này đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao năm 2025.

Ông Vũ Quốc Đạt, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Xuân Thủy, cho biết mô hình nuôi ong dưới tán rừng đã giúp nâng cao thu nhập cho người dân và ý thức bảo vệ rừng. Từ năm 2025, với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Vườn quốc gia Xuân Thủy đã triển khai nuôi ong ngoại tại 6 điểm với 12 hộ dân tham gia. Sản phẩm hiện đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu chứng nhận và là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2025.

Dù đạt kết quả khả quan, ông Vũ Quốc Đạt cũng chỉ ra những thách thức như quy mô còn nhỏ lẻ, liên kết giữa các bên chưa bền chặt, việc ứng dụng chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc còn hạn chế.

Phát triển nghề nuôi ong bền vững phải gắn với xây dựng thương hiệu

Tại diễn đàn, các chuyên gia thống nhất rằng chìa khóa để nâng cao giá trị ngành ong là xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ khâu sản xuất, kiểm soát chất lượng đến thương hiệu và thị trường.

TS. Nguyễn Thị Hải (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) nhấn mạnh, các mô hình thành công tại Hà Tĩnh, Phú Thọ, Lào Cai, Lâm Đồng… đều dựa trên việc tổ chức sản xuất bài bản thông qua hợp tác xã, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và có liên kết tiêu thụ ổn định.

Đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y, bà Tạ Thị Hương Giang cho biết, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu mật ong lớn, với thị trường Mỹ chiếm 90-95% sản lượng. Để thực hiện Đề án “Phát triển bền vững ngành Ong đến năm 2030”, ngành ong cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu quốc gia và nâng cao chất lượng sản phẩm để vượt qua các rào cản thương mại, đặc biệt là vấn đề thuế chống bán phá giá tại thị trường Hoa Kỳ.

Về kỹ thuật, ông Trần Văn Toàn (Trung tâm Nghiên cứu Ong và Nuôi ong nhiệt đới) giới thiệu mô hình nuôi ong thùng kế. Phương pháp này giúp mật ong không lẫn ấu trùng, đảm bảo độ tinh khiết cao. Kết quả triển khai tại các tỉnh như Sơn La, Bắc Giang, Nghệ An và Lâm Đồng cho năng suất rất tốt, dao động từ 39,6 đến 48 kg/đàn/năm, khẳng định tiềm năng phát triển bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP.