Khám phá “bệnh viện” rùa quý hiếm giữa lòng Vườn quốc gia Cúc Phương

Nằm sâu trong lõi Vườn quốc gia Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình), Trung tâm Bảo tồn Rùa Cúc Phương hiện là “mái nhà” đặc biệt, nơi thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, chăm sóc và hồi sinh cho hàng nghìn cá thể rùa quý hiếm trước khi tái thả về môi trường tự nhiên.

Cúc Phương: “Mái nhà chung” của 38 loài rùa

Được thành lập từ năm 1998 thông qua sự hợp tác giữa Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á và Vườn quốc gia Cúc Phương, trung tâm có diện tích 1ha. Cơ sở này được đầu tư hệ thống chuồng nuôi, bể nước, rừng cây cùng các thiết bị chuyên biệt phục vụ công tác nhân giống và bảo tồn.

Hiện nay, trung tâm đang chăm sóc khoảng 2.800 cá thể rùa thuộc 38 loài rùa cạn và rùa nước ngọt tại Việt Nam. Đa số các loài tại đây là loài bản địa, nằm trong danh mục ưu tiên bảo tồn đặc biệt, với nhiều nhóm có tên trong Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN).

Các cá thể rùa tại đây có nguồn gốc từ các vụ tịch thu buôn bán động vật hoang dã trái phép, do người dân tự nguyện giao nộp hoặc từ các tổ chức quốc tế bàn giao.

Quy trình chăm sóc nghiêm ngặt, giữ gìn tập tính tự nhiên

Để đảm bảo rùa có thể thích nghi khi trở về tự nhiên, quy trình chăm sóc tại trung tâm được thực hiện rất khắt khe. Các chuồng nuôi được thiết kế mô phỏng sát với môi trường sống tự nhiên của từng loài. Nhân viên hạn chế tối đa sự tiếp xúc trực tiếp để rùa không mất đi các tập tính hoang dã.

Chế độ dinh dưỡng của rùa được tính toán kỹ lưỡng với thực đơn gồm rau xanh, củ quả, giun đất, ốc và cá nhỏ, được sơ chế sạch sẽ và cắt nhỏ phù hợp với đặc điểm ăn uống của từng loài.

Đặc biệt, trung tâm còn vận hành khu vực ấp trứng nhân tạo và chăm sóc rùa con trong phòng kín, kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các cá thể mới nở.

Hành trình đưa rùa trở về tự nhiên

Bên cạnh hoạt động giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng, nhiệm vụ cốt lõi của trung tâm là cứu hộ, nhân giống và tái thả rùa. Trung bình mỗi năm, trung tâm tiếp nhận hàng trăm cá thể từ các vụ buôn bán trái phép. Sau khi tái thả, các chuyên gia vẫn tiếp tục theo dõi mức độ thích nghi của chúng.

Ông Lê Trọng Đạt – Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Vườn quốc gia Cúc Phương cho biết: “Rùa đóng vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái rừng và đất ngập nước, góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái. Do đó, bảo tồn rùa là nhiệm vụ trọng điểm tại đây”.

Minh chứng cho nỗ lực bảo tồn xuyên biên giới, vào trung tuần tháng 5 vừa qua, trung tâm đã tiếp nhận 28 cá thể rùa vàng, rùa sa nhân và rùa đất từ cơ quan chức năng Hàn Quốc sau khi số rùa này bị thu giữ tại sân bay Incheon.