Nông dân Đà Nẵng chủ động ứng phó xâm nhập mặn, bảo vệ ruộng ớt, hoa màu
Xót xa vụ mùa mất trắng vì nhiễm mặn
Thôn Thạch Bồ, xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng nằm tại khu vực giao nhau giữa sông Túy Loan và sông Yên, nơi được thiên nhiên ưu đãi nguồn phù sa màu mỡ cho phát triển nông nghiệp. Đối với nhiều người dân nơi đây, ruộng đồng là nguồn thu nhập chính. Sau mỗi vụ lúa, bà con thường trồng xen canh ớt xanh, đậu phộng và các loại rau màu để cải thiện kinh tế.
Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã khiến tình trạng xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất. Điển hình như tháng 4 năm ngoái, nước sông Yên và sông Túy Loan bị nhiễm mặn. Do không nhận được cảnh báo kịp thời, bà con vẫn bơm nước tưới, dẫn đến nhiều ruộng ớt, đậu phộng bị cháy vàng và chết hàng loạt.
Bà Trần Thị Lan, một người dân tại thôn Thạch Bồ, chia sẻ: “Do nước giếng khoan bị nhiễm phèn, người dân chủ yếu sử dụng nước sông để tưới tiêu. Khi thấy cây héo vàng, chúng tôi cứ ngỡ do sâu bệnh nên tìm mọi cách cứu chữa nhưng cây vẫn chết dần. Ngay cả ruộng của những nông dân kinh nghiệm nhất cũng bị thiệt hại nặng nề. Chỉ đến khi mời chuyên gia về kiểm tra, chúng tôi mới bàng hoàng biết nguồn nước đã bị nhiễm mặn”.
Ông Võ Sỏ, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Thạch Bồ, cho biết vụ mùa năm ngoái, mỗi hộ dân thiệt hại từ gần chục đến hơn chục triệu đồng. Một sào ớt nếu chăm sóc tốt có thể cho thu nhập từ 15-20 triệu đồng/vụ, nhưng khi nhiễm mặn, bà con đành chấp nhận thất thu và phải chuyển đổi sang các loại rau màu ngắn ngày để gỡ gạc.
Chủ động ứng phó với xâm nhập mặn
Sau những thiệt hại kinh tế, bài toán đặt ra cho người dân Thạch Bồ là làm sao để tiếp cận thông tin cảnh báo sớm về độ mặn của nguồn nước. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, mô hình cộng đồng giám sát chất lượng nguồn nước đã được triển khai thí điểm.
Đây là dự án nằm trong khuôn khổ chương trình “Thúc đẩy hiệu quả sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại thành phố Đà Nẵng”, do Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) phối hợp với TP Đà Nẵng thực hiện, với sự tài trợ từ Tổ chức Stichting Oxfarm Novib.
Theo đó, một tổ giám sát cộng đồng đã được thành lập tại thôn Thạch Bồ. Các thành viên được tập huấn kiến thức và trang bị thiết bị đo các chỉ số như độ mặn, độ pH và độ đục của nước. Ông Võ Văn Viên, Trưởng thôn Thạch Bồ, khẳng định: “Hoạt động giám sát được thực hiện định kỳ hai lần mỗi tháng, hoặc thường xuyên hơn vào mùa khô. Chỉ khi các chỉ số nằm trong ngưỡng an toàn, chúng tôi mới vận hành trạm bơm nước vào đồng ruộng”.
Bên cạnh đó, thông qua nhóm Zalo, người dân được cập nhật nhanh tình hình độ mặn, diễn biến sâu bệnh và các chương trình hỗ trợ kỹ thuật. Các chuyên gia cũng khuyến nghị nông dân cải tạo đất, sử dụng phân hữu cơ và luân canh cây trồng để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ông Đặng Xuân Thành, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hòa Vang, đánh giá cao hiệu quả của mô hình này. Ông cho biết địa phương đang tiếp tục hỗ trợ hệ thống kênh tưới tiêu và nghiên cứu giải pháp xử lý nguồn nước giếng khoan bị nhiễm phèn, nhằm đảm bảo nguồn nước tưới ổn định, giúp bà con yên tâm sản xuất trước những tác động ngày càng khó lường của thiên tai.
