Cần “tổng công trình sư” hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản 100 tỷ USD

09/07/2026 Bình Yên

Để đạt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD trước năm 2030, các chuyên gia khẳng định cần có một “tổng công trình sư” để điều hành, chỉ đạo, đồng thời tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ.

Tại buổi tọa đàm “Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?” diễn ra ngày 9/7, các chuyên gia nhận định mục tiêu này là thách thức lớn nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu có những giải pháp đột phá.

Cần sự đột phá để thay đổi cục diện

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam, cho biết dù nông nghiệp Việt Nam có tốc độ tăng trưởng tốt, nhưng nửa đầu năm 2026 đã xuất hiện nhiều “điểm nghẽn” về chất lượng, kiểm dịch và kiểm nghiệm nông sản. Theo ông Bình, mục tiêu 100 tỷ USD là cao, nhưng với tiềm năng sẵn có, Việt Nam có thể cán đích nếu thay đổi cách làm.

Tổng Thư ký VASEP, ông Nguyễn Hoài Nam, chia sẻ dự kiến xuất khẩu thủy sản năm 2026 tăng khoảng 10%, đạt hơn 12 tỷ USD. Tuy nhiên, để đóng góp vào mục tiêu chung 100 tỷ USD, ngành thủy sản cần tăng trưởng tới 30%. Điều này đòi hỏi một mô hình mới, thay vì các công thức tăng trưởng 15-20% như hiện nay.

TS Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, nhấn mạnh: “Chúng ta phải thay đổi cách làm hoàn toàn khác biệt so với trước thì con số 100 tỷ USD xuất khẩu mới không nằm ngoài tầm với”.

Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cảnh báo về các rào cản ngoại cảnh như tăng trưởng toàn cầu chậm, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỷ giá và chi phí logistics. Đặc biệt, các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải.

Giải pháp “tổng công trình sư” và số hóa

Để hiện thực hóa mục tiêu, ông Nguyễn Hoài Nam đề xuất Chính phủ cần thành lập một ban chỉ đạo do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm “tổng công trình sư”. Ban này sẽ kết nối các ngành hàng và doanh nghiệp để tạo ra sức mạnh tổng thể, thay vì hoạt động riêng lẻ.

Về phía ngành rau quả, ông Nguyễn Thanh Bình kiến nghị cần tập trung vào các mặt hàng thế mạnh như sầu riêng, đồng thời đẩy nhanh đàm phán mở rộng mã số vùng trồng với Trung Quốc. Ông cho rằng không nên dàn trải nguồn lực vào các sản phẩm có số lượng ít.

Chuyên gia khoa học công nghệ Tô Nguyễn Thành nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số: “Cần đẩy mạnh số hóa từ vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất đến toàn bộ dữ liệu xuất khẩu. Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc kết nối toàn chuỗi và ứng dụng AI để cảnh báo, dự báo, hỗ trợ điều hành vĩ mô”.

TS Đặng Kim Sơn cũng đồng tình với việc tổ chức lại các vùng chuyên canh quy mô lớn, kết nối chặt chẽ với các khu công nghiệp chế biến sâu và hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ, từ đường bộ, đường sắt đến đường biển và đường hàng không.