Philippines tạm dừng nhập khẩu, giá gạo xuất khẩu Việt Nam biến động ra sao?

Trong tháng 6/2026, thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam ghi nhận sự điều chỉnh nhẹ khi Philippines – quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới – tạm thời ngừng giao dịch, làm giảm nhu cầu tiêu thụ trên thị trường quốc tế.

Tình hình dự trữ và giá gạo tại Philippines

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), tính đến ngày 1/5/2026, lượng tồn kho gạo của Philippines đạt 2,41 triệu tấn, tăng 2,2% so với mức 2,36 triệu tấn cùng kỳ năm trước và tăng 1,3% so với con số 2,38 triệu tấn ghi nhận ngày 1/4/2026. Cơ cấu tồn kho bao gồm 1,15 triệu tấn tại các hộ gia đình, 916.560 tấn tại các kho thương mại và 341.350 tấn thuộc dự trữ của Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA).

Trong tháng 5/2026, giá bán lẻ gạo tại Philippines đã có xu hướng giảm, giúp giảm áp lực lạm phát lương thực. Theo Cơ quan Thống kê Philippines (PSA), giá các phân khúc gạo chính đều giảm so với tháng trước: gạo cao cấp giảm 3,5% (còn 53,42 peso/kg), gạo xay xát thông thường giảm 3,1% (còn 48,10 peso/kg) và gạo xay xát chất lượng cao giảm 3,4% (còn 54,94 peso/kg). Dù vậy, giá gạo tại đây vẫn ở mức cao hơn so với cùng kỳ năm trước do các yếu tố hạn chế nguồn cung trước đó.

Về sản xuất nội địa, sản lượng lúa của Philippines trong quý II/2026 được dự báo tăng 5,3% so với cùng kỳ, đạt khoảng 4,69 triệu tấn. Diện tích thu hoạch mở rộng lên 1,06 triệu ha nhờ điều kiện canh tác thuận lợi. Tuy nhiên, giới chức nước này vẫn giữ thái độ thận trọng trước rủi ro từ hiện tượng El Niño có thể tác động đến năng suất cây trồng.

Tác động đến xuất khẩu gạo Việt Nam

Việc Philippines tạm ngừng nhập khẩu trong tháng 6 đã gây áp lực lên giá gạo xuất khẩu của Việt Nam. Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Việt Nam đã giảm xuống mức 405 – 415 USD/tấn, so với mức 415 – 420 USD/tấn của tuần trước đó.

Các thương nhân kỳ vọng Philippines sẽ nối lại hoạt động nhập khẩu từ tháng 7, dù khối lượng có thể vẫn duy trì ở mức hạn chế. Trong khi đó, thị trường gạo châu Á đang có những diễn biến trái chiều: giá gạo Ấn Độ tăng nhẹ do đồng rupee mạnh lên, còn giá gạo Thái Lan tăng do nguồn cung thắt chặt và lo ngại thời tiết.

Số liệu thống kê cho thấy, từ ngày 1/6 đến 15/6/2026, Việt Nam đã xuất khẩu 401.718 tấn gạo, trị giá 196,345 triệu USD. Lũy kế đến ngày 15/6/2026, tổng lượng xuất khẩu đạt 4,670 triệu tấn, trị giá 2,203 tỷ USD, giảm lần lượt 1,68% về lượng và 10,39% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Giá gạo bình quân đạt 471,7 USD/tấn, giảm 8,87% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, theo S&P Global, Philippines đang có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung sang Myanmar để tìm mức giá cạnh tranh hơn. Trong tháng 5/2026, lượng gạo nhập khẩu từ Myanmar vào Philippines đạt 23.990 tấn, tăng 20,8% so với tháng trước. Tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,68 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) đang đề xuất kéo dài thêm 30 ngày mức giá trần 50 peso/kg đối với gạo nhập khẩu 5% tấm, nhằm ổn định thị trường và hỗ trợ nông dân trong nước.