Nông nghiệp tái sinh: “Chìa khóa” giúp cà phê Việt nâng tầm giá trị xuất khẩu

20/07/2026 Bình Yên

Việc tận dụng cành lá sau cắt tỉa, giữ lại thảm thực vật và hạn chế phân bón hóa học từng bị xem là trái với tập quán canh tác truyền thống. Tuy nhiên, những phương pháp này hiện đang trở thành nền tảng của nông nghiệp tái sinh, giúp ngành cà phê và ca cao Việt Nam giảm phát thải, tối ưu chi phí và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc, nông nghiệp tái sinh được xem là chiến lược quan trọng để nông sản Việt tham gia chuỗi giá trị phát thải thấp.

Nông nghiệp tái sinh giúp giảm chi phí, tăng thu nhập cho nông dân

Tại hội thảo “Nông nghiệp tái sinh cho tương lai” diễn ra đầu tháng 7 tại TP.HCM, ông Phạm Phú Ngọc – Trưởng Chi nhánh Nestlé Việt Nam tại Tây Nguyên, Giám đốc Nông nghiệp và Nescafé Plan Việt Nam khẳng định, đây là nền tảng cốt lõi trong chiến lược phát triển chuỗi cà phê phát thải thấp.

Nestlé đặt mục tiêu cùng ngành cà phê hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, với lộ trình giảm 20% lượng phát thải vào năm 2025 và 50% vào năm 2030. Chương trình Nescafé Plan hiện triển khai 17 thực hành nông nghiệp tái sinh nhằm phục hồi đất, sử dụng nước hiệu quả và tăng đa dạng sinh học.

Các thay đổi quan trọng bao gồm:

Giữ lại thảm thực vật thay vì làm sạch cỏ để giảm nhiệt độ đất, giữ ẩm và duy trì hệ vi sinh vật.
Tận dụng cành lá sau cắt tỉa, vỏ cà phê và phân chuồng để sản xuất phân hữu cơ, cải thiện độ phì của đất.
Quản lý nước tưới dựa trên độ ẩm đất và giai đoạn sinh trưởng, giúp giảm 40-60% lượng nước tưới mà vẫn duy trì năng suất.

Đến nay, chương trình đã đồng hành cùng hơn 23.000 hộ nông dân trên khoảng 50.000ha cà phê tại Tây Nguyên. Từ năm 2011 đến 2025, hơn 492.000 lượt nông dân đã được đào tạo, cùng với hơn 100 triệu cây giống được cung cấp để tái canh trên 100.000ha. Năng suất phổ biến đạt 3,5-4 tấn/ha, nhiều mô hình vượt 5 tấn/ha, giúp thu nhập của nông dân tăng từ 30-150%.

Bà Hoàng Thị Thu Hương, đại diện Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), cho biết nông nghiệp tái sinh còn mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon. GIZ đang phối hợp triển khai dự án ReCoPro phát triển ca cao bền vững tại Lâm Đồng và Đắk Lắk, hỗ trợ nông dân về kỹ thuật, thương hiệu và cơ chế tài chính carbon cộng đồng.

Nông nghiệp tái sinh trở thành điều kiện để chinh phục thị trường quốc tế

Nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh mô hình này để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Ông Đặng Tường Khanh – Giám đốc Công ty Ca cao Trọng Đức (Đồng Nai) cho biết, doanh nghiệp ưu tiên canh tác nhiều tầng cây tại Tây Nguyên thay vì trồng thuần để tạo hệ sinh thái tự nhiên, chắn gió và tăng đa dạng sinh học.

Ở góc độ chứng nhận quốc tế, ông Nguyễn Văn Thiết, đại diện Rainforest Alliance Việt Nam, nhấn mạnh nông nghiệp tái sinh tập trung vào 5 mục tiêu: phục hồi đất, phục hồi cây trồng, tăng đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn nước và nâng cao thu nhập nông hộ. Đây là điều kiện thuận lợi để tham gia các chương trình tín chỉ carbon.

Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cũng đã hoàn thành xác minh dấu chân carbon theo tiêu chuẩn ISO 14067 với mức 3,77 kg CO₂e/kg sản phẩm. Hiện doanh nghiệp này liên kết với hơn 10.000 hộ nông dân trên 17.400ha cà phê Robusta, với 70% sản lượng đạt các chứng nhận quốc tế như Rainforest Alliance, 4C và Organic. Đồng thời, các doanh nghiệp đang tích cực số hóa vùng nguyên liệu để đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).