Nghịch Lý Thị Trường: Giá Gạo Tăng Nhưng Nông Dân Không Có Lãi
Thị trường lúa gạo đang chứng kiến một nghịch lý đáng lo ngại: Dù giá xuất khẩu và nội địa liên tục tăng cao, song cả người nông dân lẫn doanh nghiệp đều không có lãi. Nguyên nhân cốt lõi đến từ sự leo thang của chi phí đầu vào, rủi ro địa chính trị và những điểm nghẽn trong khâu tiếp cận vốn.
Sau một thời gian dài trầm lắng, thị trường gạo thế giới bắt đầu ấm lên từ đầu tháng 4. Sự cộng hưởng từ hiện tượng thời tiết El Nino và các cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo hiện tượng giá gạo tăng trên bình diện quốc tế lẫn thị trường nội địa.
Biến Động Giá Lúa Gạo Và Áp Lực Chi Phí
Theo ghi nhận thực tế, diễn biến thị trường trong khoảng 2 tuần qua cho thấy sự nhích lên rõ rệt của các mặt hàng lúa gạo. Cụ thể, giá lúa đã ghi nhận mức tăng từ 200 – 300 đồng/kg, vươn lên mốc 6.000 – 6.200 đồng/kg. Cùng nhịp độ, giá gạo nguyên liệu cũng bật tăng thêm 500 – 600 đồng/kg, đạt mức 8.650 – 8.800 đồng/kg. Trong đó, các giống lúa được thị trường xuất khẩu ưa chuộng và tiêu thụ mạnh mẽ nhất vẫn là OM5451 và ĐT8.
Vì Sao Giá Gạo Tăng Nhưng Nông Dân Vẫn Thua Lỗ?
Giải đáp cho câu hỏi vì sao giá gạo tăng nhưng người trực tiếp sản xuất không được hưởng lợi, các chuyên gia chỉ ra gánh nặng chi phí khổng lồ. Việc các chi phí vật tư nông nghiệp đầu vào liên tục leo thang đã ăn mòn toàn bộ phần giá trị gia tăng từ việc bán lúa. Sự đứt gãy chuỗi cung ứng do chiến sự quốc tế cũng gián tiếp làm tăng chi phí sản xuất, tạo thành nghịch lý giá gạo tăng khiến người nông dân “trúng giá” nhưng lợi nhuận mang về lại cực kỳ eo hẹp, thậm chí là không có lãi.
Điểm Nghẽn Của Doanh Nghiệp Thu Mua
Không chỉ riêng người nông dân, các doanh nghiệp xuất khẩu cũng đang chật vật. Giai đoạn trước, khi giá lúa giảm sâu tạo ra cơ hội tuyệt vời để doanh nghiệp thu mua tạm trữ, thì họ lại không thể giải ngân do rào cản tín dụng. Việc ngân hàng giải ngân chậm cùng với lãi suất đi vay bị đẩy lên thêm 2 – 3% (chạm mức 7 – 8%) đã trở thành gánh nặng quá lớn đối với một ngành hàng có biên lợi nhuận rất mỏng.
Xuất Khẩu Khởi Sắc Nhưng Thu Mua Đình Trệ
Hiện tại, lượng lúa hàng hóa vụ Đông Xuân tại khu vực ĐBSCL đang tung ra thị trường với khối lượng khổng lồ. Song song đó, các tín hiệu xuất khẩu lại rất khả quan. Thống kê cho thấy, thị trường Philippines đang chiếm tới 53% tổng lượng gạo xuất khẩu của nước ta (tương đương 1 triệu tấn). Nổi bật hơn, thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng đột biến gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, dù thị trường mở rộng và nguyên nhân giá gạo tăng mang lại kỳ vọng lớn, sự thiếu hụt trầm trọng về nguồn vốn lưu động khiến tiến độ thu mua của doanh nghiệp diễn ra vô cùng chậm chạp. Thêm vào đó, những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục đẩy chi phí logistics, vận tải và bao bì tăng vọt, trong khi tiêu thụ thực tế lại chậm nhịp. Tất cả những yếu tố đan xen này đã giải thích rõ cho bài toán biến động giá gạo tăng nhưng chưa thể mang lại niềm vui trọn vẹn cho chuỗi giá trị lúa gạo Việt Nam.
