Chiến Lược Nâng Tầm Giá Trị Và Cạnh Tranh Xuất Khẩu Chè Việt Nam

04/06/2026 Bình Yên

Xuất khẩu chè của Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn để bứt phá về mặt giá trị. Dù sở hữu quy mô sản xuất hàng đầu thế giới, ngành hàng này vẫn cần những bước đi chiến lược, tập trung vào công nghệ và thương hiệu để nâng cao năng lực cạnh tranh trên đấu trường quốc tế, đặc biệt là tại các thị trường tiềm năng.

Thực Trạng Khối Lượng Và Giá Trị Xuất Khẩu Chè Hiện Nay

Hiện tại, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí thứ 5 trên bản đồ sản xuất và xuất khẩu chè toàn cầu. Các vùng nguyên liệu dồi dào trải dài từ khu vực trung du miền núi phía Bắc cho đến Tây Nguyên, với những trung tâm sản xuất tiêu biểu như Thái Nguyên, Phú Thọ, Lâm Đồng và các tỉnh miền núi phía Bắc.

Tuy nhiên, bài toán về giá trị xuất khẩu chè vẫn đang là một thách thức lớn khi việc tăng sản lượng chưa đồng nghĩa với việc gia tăng giá trị. Theo thống kê từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tính trong năm 2025, tổng khối lượng xuất khẩu chè đạt mức 136.952 tấn, mang về kim ngạch gần 238 triệu USD. Con số này cho thấy sự sụt giảm 7,07% về sản lượng và 0,72% về giá trị so với năm 2024. Đáng chú ý, mức giá xuất khẩu bình quân của chè Việt chỉ dao động ở mức 1.644-1.737 USD/tấn, tức là mới chạm ngưỡng 55-65% so với mức bình quân của thế giới (khoảng 2.600 USD/tấn vào năm 2023). Sự chênh lệch này là rất lớn khi đặt lên bàn cân cùng các quốc gia định vị thành công phân khúc cao cấp như Kenya hay Sri Lanka.

Bước sang quý I/2026, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 25.699 tấn chè, thu về 43 triệu USD. Dù lượng giảm 4,3% và trị giá giảm nhẹ 0,1% so với cùng kỳ năm 2025, nhưng điểm sáng là giá xuất khẩu bình quân đã tăng 4,5%, vươn lên mức 1.673 USD/tấn. Những con số trên minh chứng rằng, dư địa để nâng cao giá trị cho thị trường xuất khẩu chè vẫn còn rất rộng mở nếu ngành chè cải thiện được cấu trúc sản phẩm và chiến lược tiếp cận thị trường.

Tăng Cường Xúc Tiến Thương Mại Tại Thị Trường Tỷ Dân

Để thúc đẩy tiêu thụ, đặc biệt là vào thị trường Trung Quốc, mới đây Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã phối hợp cùng Chi nhánh Thương vụ Việt Nam tại Nam Ninh và Hiệp hội Chè Việt Nam tổ chức đoàn giao thương tham dự chương trình “Ngày Quốc tế Chè” tại Nam Ninh, Trung Quốc. Sự kiện quy tụ 40 đại biểu đại diện cho các doanh nghiệp chè Việt Nam có thương hiệu nổi tiếng, cùng quy mô gần 300 đại biểu từ các tổ chức quốc tế, Tổng Lãnh sự các nước, chính quyền, hiệp hội và doanh nghiệp từ Trung Quốc và châu Á.

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại chia sẻ, gian triển lãm quốc gia Việt Nam đã thu hút đông đảo khách tham quan Trung Quốc và châu Á đến trải nghiệm, thưởng thức hương vị. Thông qua việc trưng bày, giới thiệu, nhiều dòng chè đặc sản của nước ta đã thu hút được sự quan tâm mạnh mẽ từ các đối tác quốc tế.

Đánh giá về thực trạng ngành, ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam cho biết, chè không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn là một biểu tượng văn hóa, giúp kết nối và thúc đẩy giao lưu giữa các quốc gia. Ông nhấn mạnh rằng ngành chè đang từng bước nâng cao chất lượng chè nhằm đáp ứng những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Nhiều doanh nghiệp đang chuyển dịch đầu tư vào vùng nguyên liệu sạch và sản xuất hữu cơ thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá và xuất khẩu thô.

Bước Chuyển Mình Của Các Doanh Nghiệp Chè Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với biến đổi khí hậu và sự thay đổi về hành vi tiêu dùng, các doanh nghiệp chè Việt Nam đang chủ động triển khai những hướng đi mới mẻ nhằm bứt phá lợi thế cạnh tranh.

Đầu Tư Chế Biến Sâu Và Áp Dụng Tiêu Chuẩn Quốc Tế

Đồng hành trong đoàn công tác tại Vân Nam, Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển trà UT đã phô diễn thế mạnh vượt trội sau hơn 15 năm hoạt động. Doanh nghiệp hiện vận hành hai nhà máy tại Phú Thọ và Lai Châu với công suất 3.000 tấn thành phẩm mỗi năm, phục vụ hơn 60 khách hàng tại 15 quốc gia. Để thâm nhập sâu vào các chuỗi cung ứng, công ty mạnh tay đầu tư vào hệ thống tiêu chuẩn với các chứng nhận ISO, Halal, FDA và VietGAP. Dòng sản phẩm trà búp tím Thanh Ba đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia chính là một trong những điểm nhấn quan trọng giúp công ty mở rộng thị trường.

Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Và Giữ Gìn Tinh Hoa Trà Việt

Cùng hướng tới việc gia tăng giá trị thông qua câu chuyện thương hiệu, Công ty Cổ phần Trà Rồng Vàng (thành lập từ năm 1976 tại Lâm Đồng) lại chọn cách phát triển gắn kết chặt chẽ với truyền thống. Từ vùng nguyên liệu Bảo Lộc, đơn vị cung cấp các mặt hàng như trà Oolong, trà xanh, trà đen và matcha. Với triết lý “Giữ gìn tinh hoa trà Việt”, công ty kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật canh tác truyền thống với công nghệ hiện đại để xây dựng bản sắc riêng.

Trong khi đó, ông Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thương mại Thái Hưng, nhận định rằng chè là ngành giàu dư địa phát triển nhờ nền tảng văn hóa lâu đời. Nắm bắt thị hiếu, doanh nghiệp đầu tư đồng bộ để tung ra các dòng sản phẩm tiện lợi như trà sữa truyền thống, matcha. Khảo sát tại Trung Quốc và Nhật Bản cho thấy nhu cầu tiêu dùng trà trên thế giới vẫn cực lớn, tạo cơ hội cho xuất khẩu chè Việt Nam tham gia sâu hơn.

Bên cạnh đó, Vietnam Tea Shop cùng nghệ nhân văn hóa trà Việt, ThS Đào Đức Hiếu đã mang tới sự kiện dòng trà shan tuyết cổ thụ Suối Giàng. Bốn cực phẩm gồm Hoàng trà, Hồng trà, Bạch trà và Diệp trà đã nhận được đánh giá rất tích cực. Trong đó, Hồng trà và Bạch trà đặc biệt tạo dấu ấn tại các buổi tiệc trà giao lưu Việt – Trung. Hiện tại, đơn vị này đã bước đầu đàm phán hợp tác với các nhà thương mại, sản xuất tại Quảng Châu, Nam Ninh và vùng nguyên liệu hoa nhài Hàn Châu.

Việc chuyển dịch mạnh mẽ về chất lượng, công nghệ và phương thức tiếp cận thị trường chính là chìa khóa then chốt để giá trị xuất khẩu chè của Việt Nam có thể cất cánh bền vững trong dài hạn.