Phong Nha – Kẻ Bàng: Dấu Ấn Sinh Quyển Và Tầm Nhìn Xanh

08/06/2026 Bình Yên

Vừa qua, Phong Nha – Kẻ Bàng đã chính thức được UNESCO ghi danh là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Sự kiện này không chỉ khẳng định vị thế toàn cầu của vùng di sản mà còn mở ra định hướng kết hợp mật thiết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế xanh, bền vững.

Hơn Cả Một Danh Hiệu Tầm Cỡ Quốc Tế

Quyết định thông qua hồ sơ Phong Nha – Kẻ Bàng của Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển UNESCO (MAB-ICC) tại Paraguay đã đánh dấu lần thứ 3 khu vực này được vinh danh. Trước đó, nơi đây từng hai lần đạt danh hiệu Di sản thiên nhiên thế giới vào các năm 2003 và 2015.

Nếu danh hiệu di sản trước đây tôn vinh các giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học, thì danh hiệu Khu Dự trữ sinh quyển thế giới lại đặt trọng tâm vào sự gắn kết hài hòa giữa con người và tự nhiên. Đây chính là triết lý nền tảng của Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB) trên quy mô toàn cầu.

Theo ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, danh hiệu này ghi nhận nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo tồn hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi mang tầm quốc tế, đồng thời hướng tới các mô hình phát triển bền vững. Dữ liệu từ hồ sơ của UNESCO cho thấy, khu dự trữ có diện tích hơn 515.000ha (bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp), là nơi sinh sống của hơn 159.000 người dân. Điều này minh chứng rằng vùng di sản không chỉ là câu chuyện của hang động kỳ vĩ mà còn là cuộc sống của hàng trăm ngàn cư dân.

Bảo Tồn Sinh Thái Gắn Liền Với Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Trong nhiều thập kỷ, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nổi danh là “vương quốc hang động” và là nơi lưu giữ hàng nghìn loài động, thực vật quý hiếm, đặc hữu của khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, theo tinh thần của UNESCO, bảo vệ rừng không đồng nghĩa với việc đóng cửa thiên nhiên.

Chuyển Đổi Sinh Kế Cho Cộng Đồng Bản Địa

Ông Phạm Hồng Thái nhấn mạnh, việc đạt danh hiệu mới sẽ là đòn bẩy để địa phương thúc đẩy các mô hình phát triển du lịch bền vững. Thực tế những năm qua, hàng loạt sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm thiên nhiên đã được hình thành xung quanh vùng di sản.

Nhiều người dân địa phương đã chuyển đổi từ việc khai thác tài nguyên tự nhiên sang cung cấp dịch vụ lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn trải nghiệm và kinh doanh các sản phẩm bản địa. Khi sinh kế được cải thiện nhờ rừng, họ tự nguyện trở thành những “người gác rừng” hiệu quả nhất. Hướng đi này giúp người dân trở thành chủ thể hưởng lợi trực tiếp từ công tác bảo tồn, góp phần tăng cường liên kết vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế đông-tây của tỉnh Quảng Trị trong thời gian tới.

Khát Vọng Vươn Tầm Và Mở Rộng Hợp Tác Khoa Học

Sự công nhận từ UNESCO tạo điều kiện để Phong Nha – Kẻ Bàng vươn xa hơn trong hợp tác quốc tế, nghiên cứu khoa học và trao đổi kinh nghiệm quản lý trên toàn thế giới. Hồ sơ đề cử đã vượt qua sự thẩm định gắt gao của Ủy ban Tư vấn quốc tế về Khu Dự trữ sinh quyển nhờ sự xuất sắc trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới và khả năng kết nối giữa bảo tồn với phát triển.

Trong tương lai, nơi đây được định hướng tiếp tục trở thành trung tâm nghiên cứu quan trọng về đa dạng sinh học và hang động của khu vực. Những phát hiện mới không chỉ làm giàu kho tàng tri thức mà còn củng cố vị thế vững chắc của Việt Nam trên bản đồ bảo tồn toàn cầu. Danh hiệu từ UNESCO chính là niềm tự hào, đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm to lớn trong việc giữ gìn và kiến tạo một hình mẫu phát triển xanh, hài hòa giữa con người và thiên nhiên của thế kỷ XXI.