Ngược ngàn về A Lưới, say trong điệu kèn Tết Ada của người Pa Cô

Lời dẫn: Khi những cơn gió se lạnh cuối cùng của tháng Chạp lùa qua thung lũng A Lưới (Thừa Thiên Huế), cũng là lúc núi rừng Trường Sơn bừng tỉnh. Không phải bởi tiếng pháo hay sắc đào mai quen thuộc, mà bởi nhịp trống, tiếng chiêng rộn rã gọi mời. Đó là tín hiệu của Tết Ada (Tết Cơm mới) – mùa lễ hội thiêng liêng và rực rỡ nhất trong năm của đồng bào Pa Cô.

1. Tiếng gọi của Giàng và mùa lúa mới

Men theo con đường nhỏ vào bản A Niêng Lê Triêng, tôi bắt gặp già làng Hồ Văn Hạnh – “pho sử sống” của bản – đang tất bật chỉ đạo con cháu chuẩn bị lễ vật. Với người Pa Cô, Ada không cố định ngày. Khi hạt lúa nương đã khô, nằm yên trong bồ, đó là lúc lòng người rạo rực nghĩ đến việc tạ ơn thần linh.

Già Hạnh bảo: “Cây lúa nuôi cái bụng mình no, nên lễ vật dâng Giàng quý nhất phải là đĩa cơm trắng từ hạt gạo ngon nhất vụ này”. Bên cạnh đó là những cành hoa tre trắng (tâng họt) và tấm vải Zèng thổ cẩm – cầu nối tâm linh giữa con người và các đấng siêu nhiên.

2. Vũ điệu của cộng đồng

Tết Ada không phải là Tết đóng cửa trong nhà. Đó là Tết của “liên làng”, của tình thân hữu. Trước lễ cả tuần, con cháu khắp nơi đã tụ hội: người góp nếp, người góp thịt, người mang theo nông sản.

Khi nghi lễ cúng tế vừa dứt, cũng là lúc không gian bùng nổ trong sắc màu và âm thanh.

• Phần nhìn: Nam thanh nữ tú xúng xính trong những bộ trang phục Zèng thêu hoa văn tinh xảo, rực rỡ dưới nắng xuân.
• Phần nghe: Tiếng trống, tiếng khèn bè, tiếng cồng chiêng hòa quyện, vang vọng vào vách núi, thúc giục đôi chân người lữ khách cũng muốn nhún nhảy theo.
• Phần chơi: Những trò chơi dân gian như kéo co, đi cà kheo, đánh đu… khiến cả bản làng ngập tràn tiếng cười giòn tan.

3. Lời nhắn gửi của người trẻ và khát vọng tương lai

Giữa dòng người hân hoan ấy, tôi gặp Hồ Văn Miên (27 tuổi). Trong ánh mắt chàng trai trẻ ánh lên niềm tự hào mãnh liệt: “Ada nhắc nhở mình về cội nguồn, về sự biết ơn đất trời. Giữ gìn Ada là trách nhiệm và là niềm kiêu hãnh của người trẻ Pa Cô”.

Ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1, cũng chia sẻ kỳ vọng: Ada không chỉ là tín ngưỡng, mà còn là “tài nguyên” để phát triển du lịch cộng đồng, giúp đời sống bà con ngày một khấm khá hơn.

Kết luận: Rời A Lưới khi chiều buông, tiếng cồng chiêng vẫn còn văng vẳng bên tai. Tết Ada của người Pa Cô mộc mạc mà sâu lắng, như chính tâm hồn của những con người nơi đây: Biết ơn quá khứ, trân trọng hiện tại và luôn tin tưởng vào một mùa xuân mới no ấm, bình an.