Kịch bản ứng phó của Thái Lan trước bài toán dư cung sầu riêng kỷ lục

26/02/2026 Bình Yên

Giới thiệu: Sản lượng sầu riêng Thái Lan trong năm 2026 được dự báo sẽ bùng nổ mạnh mẽ, dự kiến chạm mốc 1,8 triệu tấn. Đứng trước nguy cơ dư thừa nguồn cung cục bộ và áp lực cạnh tranh từ các quốc gia láng giềng, giới chức và ngành nông nghiệp nước này đang gấp rút triển khai hàng loạt kịch bản ứng phó nhằm bình ổn thị trường và bảo vệ thu nhập cho người trồng.

Áp lực kép: Dư thừa nguồn cung và nỗi lo rớt giá

Theo số liệu từ Cục Khuyến nông Thái Lan, chỉ tính riêng khu vực miền Đông, sản lượng sầu riêng niên vụ 2026 đã đạt hơn 1,06 triệu tấn. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ cùng thời điểm chỉ dừng ở mức 871.000 tấn, dẫn đến lượng dư thừa khổng lồ lên tới gần 190.000 tấn (chiếm khoảng 60% tổng sản lượng cả năm của quốc gia). Về mặt thời gian, sầu riêng miền Đông sẽ đổ bộ thị trường từ tháng 4/2026 và lập đỉnh vào giai đoạn tháng 5-6. Ngay sau đó, sầu riêng khu vực miền Nam sẽ nối tiếp đà cung cấp từ tháng 6 trở đi. Việc gia tăng sản lượng đồng thời tại Thái Lan và Việt Nam đang đặt ra sức ép lớn lên giá cả:

Theo Hiệp hội Sầu riêng Thái Lan, giá bán đầu vụ (cuối tháng 3/2026) nhiều khả năng sẽ không vượt quá 200 baht/kg (tương đương khoảng 170.000 đồng).
Các nhà vườn lớn tại miền Đông nhận định mức giá mở vụ thực tế chỉ dao động quanh ngưỡng 170-180 baht/kg (khoảng 140.000 – 150.000 đồng), ngang bằng với năm ngoái và rất khó bứt phá.

Điểm nghẽn từ nhân công và chuỗi logistics

Bên cạnh bài toán về giá, khảo sát tại các tỉnh miền Đông cho thấy nông dân đang đau đầu vì tình trạng thiếu hụt trầm trọng lao động thu hoạch. Hiện có khoảng 100.000 lao động đang bị kẹt lại do chờ gia hạn giấy phép, trong khi nhóm nhân công thay thế lại thiếu kỹ năng chuyên môn.

Chuỗi cung ứng cũng đối mặt với nguy cơ đứt gãy. Tại tỉnh Chanthaburi, chi phí vận chuyển tăng cao và vấn đề tín dụng khiến nhiều cơ sở thu mua phải đóng cửa. Việc thiếu hụt xe đầu kéo và container đầu tư mới dẫn đến tình trạng phương tiện không thể quay vòng đúng hạn. Khi chu kỳ vận chuyển bị kéo dài, dòng tiền doanh nghiệp bị bào mòn, kéo theo nguy cơ các nhà máy đóng gói phải ngừng nhập hàng ngay giữa mùa cao điểm.

Lên kịch bản gỡ khó: Tiêu chuẩn hóa và thúc đẩy du lịch sinh thái

Trước tình thế cấp bách, cơ quan quản lý Thái Lan đã kích hoạt nhiều biện pháp đồng bộ:

Mở rộng kênh tiêu thụ qua du lịch: Ngày 24/2, ông Jirawut Suwannach – Phó Cục trưởng Cục Thương mại nội địa – đã trực tiếp thị sát tỉnh Chanthaburi. Kế hoạch được đề ra là kết hợp sầu riêng với du lịch trải nghiệm (tham quan vườn, học cách chọn quả, thưởng thức tại chỗ). Ông nhấn mạnh đây là hướng đi mang tính hình mẫu, kết hợp giữa “chất lượng, an toàn và trải nghiệm”.
Chuẩn hóa thủ tục xuất khẩu: Dưới sự chủ trì của bà Priyanut Thippayawat (Phó Cục trưởng Cục Nông nghiệp), Thái Lan đã tổ chức hội nghị toàn quốc để làm rõ các tiêu chí kiểm tra xuất khẩu sang Trung Quốc cho niên vụ 2026, bao gồm: kiểm soát dịch hại, dư lượng, và các biện pháp xử lý vi phạm nhằm tránh bị đối tác siết chặt quy định.
Cam kết “4 không”: Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Thamanat Phromphao chỉ đạo thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc: Không non, không sâu bệnh, không hàng giả và không dư lượng. Hiện Bộ đã trình và được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp thuận 14 phòng kiểm nghiệm đủ tiêu chuẩn giám sát dư lượng Cadimi và vàng O.
Tăng cường hướng dẫn chất lượng: Dự kiến vào ngày 12/3, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Khu vực 6 (ARDEC 6) tại Chanthaburi sẽ làm việc trực tiếp với các nhà máy đóng gói để siết chặt khâu kiểm soát chất lượng trước thềm thu hoạch.

Kết luận: Với mục tiêu xuất khẩu 1,8 triệu tấn trong năm 2026, ngành sầu riêng Thái Lan đang đứng trước một phép thử lớn. Sự vào cuộc quyết liệt của chính phủ từ khâu chuẩn hóa chất lượng, đa dạng hóa kênh tiêu thụ đến tháo gỡ điểm nghẽn logistics được kỳ vọng sẽ giúp “vua trái cây” của nước này vượt qua áp lực dư cung và duy trì vị thế vững chắc trên thị trường quốc tế.