Giải Mã Nghịch Lý: Vì Sao Nguy Cơ Hạn Hán Cục Bộ Vẫn Ở Mức Cao Dù Mưa Trái Mùa Kỷ Lục?

Thời gian qua, khu vực Đông Nam Bộ liên tục đón nhận những cơn mưa trái mùa với lượng nước tăng vọt. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu tưởng chừng vô cùng khả quan đó, nguy cơ hạn hán cục bộ vẫn đang rình rập và duy trì ở mức báo động cao tại nhiều địa phương. Nghịch lý thời tiết này đang đặt ra một thách thức lớn cho công tác điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trong thời gian tới.

Giải Mã Nghịch Lý Giữa Lượng Mưa Và Dung Tích Hồ Chứa

Theo số liệu cập nhật mới nhất từ Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam, tổng lượng mưa lũy tích từ đầu năm đến nay tại khu vực Đông Nam Bộ đã ghi nhận mức tăng đột biến. Cụ thể, lượng mưa hiện tại cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) lên tới 205,2%. Đây là một con số cực kỳ ấn tượng trong bối cảnh mùa khô đang diễn ra.

Thế nhưng, điều đáng lo ngại là dung tích tại các hồ chứa thủy lợi lại không hề có dấu hiệu phục hồi, thậm chí vẫn tiếp tục suy giảm mạnh. Cơ quan chức năng đã chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này:

• Phần lớn lượng mưa trái mùa vừa qua lại rơi vào các khu vực nằm ngoài “vùng sinh thủy” (vùng thu nước chính của các hồ chứa).
• Lượng nước rơi xuống bề mặt nhanh chóng bị bốc hơi hoặc bị hao hụt hoàn toàn do nền đất tại khu vực đang trong tình trạng quá khô hạn, khát nước.

Đặc biệt, tình trạng cạn kiệt đang hiện hữu rất rõ nét tại lưu vực sông Sài Gòn và sông Đồng Nai, nơi mức dung tích tích trữ hiện tại thậm chí còn thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái.

Kích Hoạt Khẩn Cấp Các Giải Pháp Phòng Chống Hạn Hán

Đứng trước dự báo khô hạn có khả năng đến sớm và diễn biến phức tạp, đặc biệt là lời cảnh báo khẩn dành riêng cho tỉnh Đồng Nai, các địa phương và đơn vị quản lý thủy nông cần lập tức triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống hạn hán.

Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam đã đưa ra những khuyến cáo mang tính chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo vệ an ninh nguồn nước:

• Siết chặt quy trình xả nước: Các đơn vị quản lý hồ chứa phải rà soát lại toàn bộ quy trình vận hành. Tuyệt đối không xả nước thừa so với nhu cầu thực tế của hạ du; tuân thủ cực kỳ nghiêm ngặt kế hoạch điều tiết đã được phê duyệt để dành dụm nước cho giai đoạn cuối mùa khô.
• Chủ động thiết lập trạm bơm dã chiến: Tại các khu vực được cảnh báo cao độ, địa phương cần kích hoạt sớm phương án ứng phó bằng cách nạo vét ao hồ tự nhiên, lắp đặt sẵn các trạm bơm dã chiến để sẵn sàng tận dụng tối đa nguồn nước hồi quy.
• Chạy đua trữ ngọt nội đồng: Đây là thời điểm vàng để tranh thủ lượng nước quý giá từ các đợt mưa trái mùa. Các địa phương phải khẩn trương chỉ đạo lực lượng bơm, tát đưa nước ngọt vào hệ thống kênh rạch nội đồng. Việc “trữ ngọt” tại chỗ này sẽ giúp giảm bớt áp lực xả nước cứu hạn từ các hồ chứa chính trong giai đoạn căng thẳng ở nửa cuối tháng 3.

Tóm lại, những cơn lượng mưa trái mùa Đông Nam Bộ dù mang lại cảm giác mát mẻ nhưng chưa đủ sức để giải cơn khát cho hệ thống thủy lợi. Việc nhận thức đúng đắn về nguy cơ hạn hán cục bộ và hành động chắt chiu từng giọt nước ngay từ bây giờ chính là chìa khóa để bảo vệ sinh kế, giúp ngành nông nghiệp vững vàng đi qua mùa khô khắc nghiệt này.