Bám Biển Giữa Bão Giá Dầu: Lộ Trình Tái Cấu Trúc Nghề Cá Tất Yếu Tại TP.HCM

Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu liên tục lập đỉnh mới, việc duy trì bám biển giữa bão giá dầu đang trở thành một bài toán vô cùng nan giải đối với bà con ngư dân. Trước sức ép khổng lồ từ thực tiễn khai thác, TP.HCM đã và đang tiên phong triển khai lộ trình tái cấu trúc nghề cá, xem đây là bước ngoặt mang tính sống còn để hướng tới một nền kinh tế biển phát triển bền vững.

Gánh Nặng Kép: Phí Tổn Tăng Cao, Nguồn Lợi Cạn Kiệt

Thời gian qua, những biến động dị biệt của thị trường năng lượng toàn cầu đã giáng một đòn mạnh vào hoạt động vươn khơi. Thực tế chứng minh, việc giá dầu vọt tăng thêm hơn 10.000 đồng/lít đã khiến chi phí vận hành của mỗi chuyến đi biển đội lên từ vài chục cho đến hàng trăm triệu đồng. Kéo theo đó, hàng loạt chi phí phụ trợ như hậu cần hay nhân công cũng đồng loạt leo thang, đẩy lợi nhuận của các chủ tàu xuống mức chạm đáy.

Song song với gánh nặng tài chính, ngư dân còn phải đối mặt với một sự thật nghiệt ngã: nguồn lợi thủy sản suy giảm rõ rệt tại các ngư trường ven bờ sau nhiều năm bị khai thác quá mức. Theo thống kê của ngành thủy sản, toàn TP.HCM hiện có khoảng 4.475 tàu cá đang hoạt động. Tuy nhiên, cơ cấu đội tàu này lại bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng khi các phương thức đánh bắt có tính hủy diệt cao, đơn cử như nghề lưới kéo, vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn. Sự kết hợp giữa cường lực khai thác cao và chi phí đầu vào đắt đỏ đã biến mỗi chuyến ra khơi trở thành một canh bạc đầy rủi ro.

Giải Pháp Chiến Lược Từ Dự Án Chuyển Đổi Nghề 2026 – 2030

Nhận diện rõ những thách thức mang tính hệ thống đó, chính quyền thành phố đã quyết liệt can thiệp bằng các công cụ chính sách mạnh mẽ. Hồi cuối năm 2025, UBND TP.HCM đã chính thức ban hành Quyết định phê duyệt dự án chuyển đổi nghề 2026-2030 trong lĩnh vực khai thác thủy sản.

Trọng tâm của công cuộc tái cấu trúc nghề cá tại TP.HCM được cụ thể hóa bằng một nguồn lực tài chính vững chắc. Thành phố quyết định rót hơn 67 tỷ đồng (được huy động từ ngân sách địa phương, nguồn xã hội hóa và các chương trình tín dụng ưu đãi) nhằm mục tiêu vừa hỗ trợ chuyển đổi nghề khai thác thủy sản, vừa bảo đảm mạng lưới an sinh xã hội cho bà con ngư dân.

Cụ thể hơn, chương trình đặt mục tiêu sẽ cắt giảm và chuyển đổi khoảng 6% đội tàu khai thác ven bờ hiện có sang các ngành nghề thân thiện, ít gây tác động xấu đến môi trường biển.

Hướng Tới Gỡ Thẻ Vàng IUU Và Phát Triển Đa Dạng Sinh Kế

Đánh giá về tầm nhìn vĩ mô của chiến lược này, TS. Phạm Quốc Huy (Phân viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam) khẳng định rằng việc tái cấu trúc nghề cá không chỉ là phương án đối phó tạm thời với bão giá nhiên liệu, mà còn là xu hướng tất yếu của toàn ngành. Đây được xem là “chìa khóa” quan trọng để Việt Nam khôi phục tài nguyên đại dương, đồng thời giải tỏa sức ép từ cộng đồng quốc tế liên quan đến vấn đề chống khai thác IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định).

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng thừa nhận quá trình cởi bỏ “chiếc áo cũ” không thể diễn ra trong một sớm một chiều, bởi con tàu vốn là tài sản và sinh kế bao đời của ngư dân. Do đó, để thay thế hoàn toàn nguồn thu nhập từ việc đánh bắt tự nhiên, TP.HCM đang tích cực định hướng người dân mở rộng sang các dư địa kinh tế biển mới, giàu tiềm năng hơn như: nuôi biển công nghiệp, phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá, chế biến thủy sản chuyên sâu và du lịch sinh thái biển.

Tóm lại, dù hành trình phía trước còn nhiều chông gai, nhưng sự đồng hành quyết liệt của chính quyền và sự thấu hiểu từ phía ngư dân sẽ tạo ra động lực to lớn. Việc chủ động thu hẹp đội tàu đánh bắt tận diệt chính là bước đi vững chắc nhất để hệ sinh thái đại dương kịp thời tái tạo, qua đó bảo vệ sinh kế lâu dài cho các thế hệ tương lai.