Xung Đột Iran Đe Dọa Châm Ngòi Cú Sốc An Ninh Lương Thực Toàn Cầu Mới

Khi những căng thẳng quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thế giới lại tiếp tục phải đối mặt với một mối đe dọa dai dẳng và nguy hiểm không kém. Giới chuyên gia cảnh báo rằng, sự leo thang của xung đột Iran rất có thể sẽ trở thành mồi lửa châm ngòi cho một cú sốc an ninh lương thực toàn cầu mới, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng và bữa ăn của hàng tỷ người.

Nguy Cơ Cạn Kiệt Nguồn Dự Trữ Tại “Yết Hầu” Hàng Hải

Một trong những hệ lụy nhãn tiền và nghiêm trọng nhất của cuộc xung đột chính là sự tắc nghẽn tại các tuyến đường hàng hải huyết mạch. Eo biển Hormuz hiện không chỉ là điểm nóng về quân sự mà còn là “cuống rốn” duy trì sự sống của rất nhiều quốc gia trong khu vực.

Theo các số liệu thống kê hiện tại, các quốc gia thuộc vùng Vịnh Ba Tư đang phải phụ thuộc cực kỳ lớn vào việc nhập khẩu lương thực qua eo biển Hormuz, với tỷ trọng chiếm tới 80 – 90% tổng lượng tiêu thụ nội địa. Việc tuyến giao thương này bị gián đoạn hoặc đe dọa an toàn không chỉ đẩy chi phí vận tải lên cao, mà còn đặt các quốc gia này trước bờ vực cạn kiệt nguồn dự trữ chiến lược ngay trong ngắn hạn.

Áp Lực Kép Từ Giá Năng Lượng Và Giá Phân Bón Thế Giới

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng an ninh lương thực không chỉ khoanh vùng ở Trung Đông mà đang lan rộng ra toàn cầu thông qua bài toán chi phí đầu vào của ngành nông nghiệp.

Kể từ khi vòng xoáy xung đột mới nhất nổ ra, giá phân bón thế giới đã nhanh chóng ghi nhận mức tăng từ 10% đến 30%. Mặc dù biên độ tăng này vẫn còn thấp hơn gần 40% so với thời điểm giá cả bùng nổ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine, nhưng nó đã đủ sức giáng một đòn mạnh vào nỗ lực phục hồi sản xuất của nông dân trên toàn thế giới.

Song song với vật tư nông nghiệp, sự tăng vọt của giá dầu cũng đang bào mòn lợi nhuận của toàn bộ chuỗi cung ứng. Đánh giá về vấn đề này, chuyên gia Glauber đến từ Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI) đã đưa ra một phân tích rất đáng lưu tâm:

“Năng lượng gián tiếp hiện đang chiếm khoảng 50% tổng chi phí sản xuất thực phẩm.” Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ sự biến động nào của giá dầu thô do xung đột địa chính trị cũng sẽ lập tức cộng dồn vào giá thành của từng mớ rau, cân thịt bán ra ngoài thị trường.

Bóng Ma Lạm Phát Chưa Thể Buông Tha

Hệ lụy cuối cùng và cũng là điều người tiêu dùng lo sợ nhất chính là tình trạng lạm phát dai dẳng. Chuyên gia của IFPRI cũng chỉ rõ thực tế rằng, sau khi hầu hết các quốc gia trên thế giới phải oằn mình gánh chịu tỷ lệ lạm phát thực phẩm cực cao trong giai đoạn 2023 – 2024, mặt bằng giá cả cho đến nay hoàn toàn không hề giảm xuống, mà chỉ là tốc độ tăng đang chậm lại đôi chút.

Tóm lại, nếu xung đột Iran tiếp tục kéo dài và mở rộng, những nỗ lực kìm hãm lạm phát của các chính phủ trong thời gian qua rất dễ đổ sông đổ bể. Sự kết hợp giữa đứt gãy chuỗi cung ứng vận tải và chi phí đầu vào đắt đỏ chắc chắn sẽ tạo ra những thách thức khổng lồ, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh lương thực và sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.