Thuế thu nhập doanh nghiệp và VAT: “Cởi trói” toàn diện cho ngành thủy sản 2026

16/01/2026 Bình Yên

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn cho cộng đồng doanh nghiệp thủy sản khi hàng loạt nút thắt về thuế được tháo gỡ. Nghị định 320/2025/NĐ-CP và các sửa đổi về thuế GTGT đã mở ra hành lang pháp lý thông thoáng, khuyến khích đầu tư chế biến sâu.

1. Tin vui về miễn, giảm Thuế thu nhập doanh nghiệp

Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP (hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp), nhiều hoạt động trong ngành thủy sản chính thức được hưởng ưu đãi lớn:

Miễn thuế hoàn toàn: Đối với thu nhập từ hoạt động đánh bắt hải sản.
Ưu đãi cho chế biến: Thu nhập từ chế biến nông sản, thủy sản sẽ được miễn thuế nếu thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.

Điều kiện để sản phẩm chế biến được miễn thuế: Doanh nghiệp cần đáp ứng đủ 03 tiêu chí sau:

Tỷ lệ nguyên liệu: Giá trị nguyên liệu nông, thủy sản chiếm từ 30% trở lên trong tổng chi phí sản xuất/giá thành.
Nguồn gốc nguyên liệu: Phải là nông, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường (bao gồm cả phụ phẩm).
Không chịu thuế TTĐB: Sản phẩm không thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đây là thắng lợi lớn của VASEP và cộng đồng doanh nghiệp, khi hoạt động chế biến thủy sản đã được công nhận đúng mức, tạo động lực để đầu tư công nghệ chế biến sâu thay vì chỉ sơ chế như trước đây.

2. Gỡ “điểm nghẽn” hoàn thuế GTGT

Bên cạnh thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách thuế Giá trị gia tăng (VAT) cũng có những thay đổi mang tính bước ngoặt từ ngày 01/01/2026 (theo Nghị định 359/2025/NĐ-CP):

Đổi sang nhóm chịu thuế 5%: Các mặt hàng phục vụ sản xuất thủy sản chuyển từ nhóm “không chịu thuế” sang nhóm “chịu thuế suất 5%”. Điều này giúp doanh nghiệp được khấu trừ và hoàn thuế đầu vào, giảm chi phí sản xuất.
Bãi bỏ điều kiện hoàn thuế vô lý: Quy định “người bán phải kê khai, nộp thuế thì người mua mới được hoàn thuế” đã bị bãi bỏ. Doanh nghiệp không còn bị “giam vốn” oan ức do lỗi của đối tác.

3. Doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng cơ hội?

Trong bối cảnh hệ thống quản lý thuế ngày càng số hóa và kết nối chặt chẽ với ngân hàng, VNeID, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ “đối phó” sang “tuân thủ”:

Minh bạch tài chính: Đây là “tấm visa” để vươn ra thị trường quốc tế.
Chuẩn hóa dữ liệu: Hệ thống thuế hiện nay sử dụng AI để phân tích rủi ro, do đó việc tuân thủ đúng quy định về hóa đơn, chứng từ là bắt buộc.
Truy xuất nguồn gốc: Đảm bảo hồ sơ hợp pháp cho thủy sản khai thác và mã số vùng nuôi cho thủy sản nuôi trồng.

Việc nắm bắt và áp dụng đúng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp và VAT không chỉ giúp tối ưu dòng tiền mà còn tạo đà cho ngành thủy sản phát triển bền vững trong năm 2026.