Liên kết “Ba nhà” – Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp: Chìa khóa để Khoa học công nghệ “sống” trong thực tiễn

13/01/2026 Bình Yên

Tại Hội nghị triển khai Quyết định 540/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2026, thông điệp cốt lõi được các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp đồng thuận cao độ là: Muốn khoa học phục vụ sản xuất hiệu quả, bắt buộc phải có sự bắt tay chặt chẽ giữa “Ba nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học (Viện, Trường) – Doanh nghiệp.

1. Doanh nghiệp chủ động “đặt hàng” khoa học

Ông Đinh Cao Khuê, Chủ tịch HĐQT DOVECO – đơn vị dẫn đầu về chế biến rau quả, đã đưa ra những đề xuất rất thực tế. Ông mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các viện nghiên cứu tập trung vào hai bài toán cụ thể:

Nhân giống dứa MD2: Áp dụng công nghệ nuôi cấy mô (Invitro) để chủ động nguồn giống dứa chất lượng cao, sạch bệnh. Đây là giống dứa mang lại lợi nhuận lên tới 700 triệu đồng/ha.
Xử lý phụ phẩm: Phối hợp với Viện Cơ điện để biến bã dứa sau ép thành phân bón hữu cơ, vừa gia tăng giá trị, vừa giải quyết vấn đề môi trường.

Sự chủ động này của doanh nghiệp được ông Nguyễn Quý Dương (Cục Trồng trọt và BVTV) đánh giá cao và khẳng định việc “đặt hàng” theo nhu cầu thực tiễn là hướng đi đúng đắn của Quyết định 540, đặc biệt đối với các cây trồng chủ lực như dứa.

2. Viện, Trường sẵn sàng giải quyết các “bài toán lớn”

Đáp lại nhu cầu của doanh nghiệp và nhà nước, đại diện các viện nghiên cứu và trường đại học đã đưa ra những định hướng chiến lược:

Lâm nghiệp: PGS.TS Phí Hồng Hải (Viện Khoa học Lâm nghiệp) cam kết tập trung vào các giải pháp thâm canh rừng bền vững, phát triển giống cây lâm nghiệp công nghệ cao và đặc biệt là vấn đề mới như tín chỉ carbon rừng và chứng chỉ rừng. Viện sẽ đẩy mạnh thương mại hóa giống thông qua liên kết trực tiếp với doanh nghiệp.
Thủy sản: Cục trưởng Trần Đình Luân nhấn mạnh ưu tiên phát triển vắc-xin, giải pháp dinh dưỡng và công nghệ nuôi biển công nghiệp tại vùng biển mở, hướng tới giảm tải cho vùng ven bờ và phát triển bền vững.
Khí tượng thủy văn: PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà (Viện KH KTTV & BĐKH) đề xuất xây dựng khung dịch vụ khí hậu để nâng cao năng lực dự báo dựa trên tác động, giúp các ngành kinh tế chủ động thích ứng với thiên tai.
Đào tạo nguồn nhân lực: PGS.TS Lê Thị Trinh (Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) khẳng định nhà trường đang đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng (xử lý ô nhiễm, kiểm kê khí nhà kính…) và mong muốn tham gia sâu hơn vào các dự án thực tế của doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ.

3. Chuyển đổi số và công nghệ gen là mũi nhọn

Bên cạnh các giải pháp truyền thống, hội nghị cũng xác định rõ vai trò của các công nghệ mới:

Công nghệ sinh học: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong chọn tạo giống cây trồng.
Chuyển đổi số: Ông Khuất Hoàng Kiên (Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số) kiến nghị hoàn thiện chuẩn dữ liệu ngành theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” để làm nền tảng cho Trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Sự liên kết chặt chẽ giữa cơ chế chính sách của Nhà nước, năng lực nghiên cứu của Nhà khoa học và nguồn lực thực tiễn của Doanh nghiệp chính là kiềng ba chân vững chắc để đưa Khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn trong năm 2026 và các năm tiếp theo.