Vấn đề Greenland: “Cơn địa chấn” thuế quan và phép thử sống còn của NATO

Thứ Tư, ngày 21/01/2026 – Tham vọng kiểm soát Greenland của Washington đang châm ngòi cho một cuộc chiến thuế quan chưa từng có giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), đẩy nội bộ NATO vào tình thế rạn nứt nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.

Căng thẳng leo thang: EU sẵn sàng gói đáp trả 93 tỷ Euro

Mâu thuẫn giữa hai bờ Đại Tây Dương đang bị khoét sâu khi Bộ Tài chính Mỹ mới đây phát đi cảnh báo gay gắt tới các nước thành viên EU. Phía Mỹ đe dọa sẽ áp thuế lên những quốc gia không ủng hộ kế hoạch của Washington trong việc giành quyền kiểm soát Greenland – hòn đảo rộng lớn tại Bắc Cực thuộc chủ quyền Đan Mạch. Thậm chí, Tổng thống Mỹ Donald Trump còn tuyên bố sẽ tăng dần thuế quan đối với hàng hóa từ các đồng minh châu Âu cho đến khi thương vụ “mua lại” hòn đảo này được thông qua.

Trước sức ép đó, châu Âu đã chọn cách không nhượng bộ. Ngày 19/1, Bộ trưởng Tài chính của hai nền kinh tế đầu tàu là Đức và Pháp khẳng định EU sẽ có phản ứng thống nhất và đanh thép.

Cụ thể, EU đang xem xét một gói áp thuế trị giá 93 tỷ euro đối với hàng hóa Mỹ. Nghiêm trọng hơn, khối này sẵn sàng kích hoạt “công cụ chống cưỡng ép” – một cơ chế chưa từng được sử dụng trước đây. Công cụ này cho phép EU hạn chế quyền tiếp cận của Mỹ trong các lĩnh vực như đấu thầu công, đầu tư, ngân hàng và thương mại dịch vụ – những nơi mà Mỹ đang có thặng dư lớn với châu Âu.

“Viên ngọc băng” Greenland: Chìa khóa chiến lược Bắc Cực

Tại sao Greenland lại khiến các đồng minh NATO quay lưng với nhau? Lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này không chỉ là một vùng băng tuyết rộng lớn mà đang trở thành “viên ngọc băng” có giá trị địa chính trị tối quan trọng.

Nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, Greenland nắm giữ vị trí “chìa khóa chiến lược” trong hệ thống phòng thủ phương Tây, bao gồm vai trò cảnh báo sớm và phòng thủ tên lửa. Ngoài ra, khi băng tan do biến đổi khí hậu, hòn đảo này trở thành trạm kiểm soát các tuyến hàng hải mới hình thành.

Chính vì vậy, việc Washington công khai muốn sáp nhập hoặc gia tăng quyền kiểm soát với Greenland đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Đan Mạch và EU. Vấn đề không chỉ dừng lại ở lợi ích chiến lược mà còn chạm đến nguyên tắc cốt lõi về tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia thành viên NATO.

Phép thử bản lĩnh cho liên minh quân sự lớn nhất thế giới

Hơn 70 năm qua, NATO tồn tại dựa trên nền tảng an ninh tập thể, tách biệt với các tranh chấp thương mại. Tuy nhiên, việc Mỹ sử dụng công cụ kinh tế để ép buộc đồng minh trong một vấn đề mang tính chính trị – an ninh như Greenland đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm.

Sự kiện này đặt NATO trước một phép thử sống còn về năng lực duy trì sự đoàn kết. Những màn “lời qua tiếng lại” và đe dọa trừng phạt lẫn nhau giữa Mỹ và EU đang làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của khối.

Đối với châu Âu, phản ứng cứng rắn lần này không chỉ để bảo vệ Đan Mạch mà còn nhằm khẳng định xu hướng tự chủ chiến lược và vị thế độc lập trong các quyết sách quốc tế. Trong bối cảnh xung đột toàn cầu và cạnh tranh cường quốc ngày càng gay gắt, bất kỳ sự chia rẽ nội bộ nào xuất phát từ vấn đề Greenland cũng có thể làm suy yếu sức mạnh tổng thể của phương Tây.

Tương lai của Greenland vẫn là một dấu hỏi lớn, nhưng cách NATO xử lý cuộc khủng hoảng này sẽ định hình lại mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong kỷ nguyên mới.