Siết chặt quản lý thuốc lá: Đề xuất cấm thuốc lá điện tử, tăng diện tích cảnh báo lên 85%

13/01/2026 Bình Yên

Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với những biện pháp mạnh tay chưa từng có, bao gồm việc cấm tuyệt đối thuốc lá thế hệ mới và siết chặt quy định trưng bày tại điểm bán.

Tại Hội nghị tham vấn diễn ra chiều 12/1/2026, GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế đã nhấn mạnh những con số đáng báo động về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và kinh tế Việt Nam, đồng thời công bố những định hướng sửa đổi luật quan trọng.

Gánh nặng “khổng lồ” từ thuốc lá

Theo Bộ Y tế, thuốc lá là nguyên nhân của 28 nhóm bệnh nguy hiểm, bao gồm ung thư phổi (chiếm 90% nguyên nhân), bệnh tim mạch vành và các bệnh hô hấp mạn tính (COPD).

Thống kê cho thấy:

Mỗi năm Việt Nam có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá.
Tổng chi phí y tế và tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỷ đồng (năm 2022).
Nguồn thu từ thuế thuốc lá chỉ bù đắp được khoảng 1/5 chi phí khắc phục hậu quả mà nó gây ra.

Dù đã có nhiều nỗ lực, Việt Nam vẫn đứng thứ 9 thế giới và thứ 3 ASEAN về tỷ lệ người sử dụng thuốc lá. Thực tế này đòi hỏi một hành lang pháp lý quyết liệt hơn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cấm tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử và nung nóng

Một trong những nội dung quan trọng nhất của dự thảo Luật lần này là việc định danh và kiểm soát chặt chẽ thuốc lá thế hệ mới.

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh cho biết, dự thảo sẽ bổ sung khái niệm rõ ràng về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đi kèm với đó là các quy định cấm triệt để:

Cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng các loại thuốc lá thế hệ mới.
Nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị dùng để lắp ráp, vận hành các sản phẩm này.
Cấm mọi hình thức quảng cáo, tiếp thị nhằm ngăn chặn giới trẻ tiếp cận.

Việc cấm toàn diện này được xem là “lá chắn” cần thiết trước sự biến tướng tinh vi của các sản phẩm thuốc lá mới đang tấn công học đường.

Tăng diện tích cảnh báo và “giấu” thuốc lá tại điểm bán

Đối với thuốc lá truyền thống, Bộ Y tế đề xuất hai thay đổi mang tính đột phá nhằm giảm nhu cầu sử dụng:

Diện tích cảnh báo sức khỏe: Đề xuất tăng từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc lá. Hình ảnh cảnh báo lớn sẽ tác động mạnh đến thị giác, làm giảm độ hấp dẫn của sản phẩm.
Quy định trưng bày: Cấm trưng bày công khai vỏ bao, nhãn hiệu thuốc lá tại các điểm bán lẻ. Người bán phải để sản phẩm trong tủ chuyên dụng, không lộ ra ngoài. Quy định này nhằm giảm sự kích thích hành vi mua hàng, đặc biệt là với người đang cai thuốc và trẻ em.

Ưu tiên sức khỏe hơn lợi ích kinh tế

GS.TS Trần Văn Thuấn khẳng định, tinh thần xuyên suốt của đợt sửa đổi luật này là bám sát Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị: Chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh.

Việt Nam quyết tâm thực hiện nghiêm túc Công ước khung của WHO về kiểm soát thuốc lá (FCTC), đặt mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân lên trên các lợi ích kinh tế ngắn hạn từ ngành công nghiệp thuốc lá.

Dự kiến, Bộ Y tế sẽ hoàn thiện hồ sơ để trình Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trong tháng 2/2026.