Xu hướng dịch chuyển dòng chảy đậu tương toàn cầu: Cơ hội vàng cho ngành chăn nuôi Việt Nam

23/01/2026 Bình Yên

Mô tả: Dòng chảy thương mại đậu tương thế giới đang đảo chiều khi Trung Quốc giảm nhập từ Mỹ. Điều này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nguyên liệu giá tốt, tối ưu chi phí sản xuất.

Năm 2025 đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử trong bản đồ thương mại nông sản thế giới, đặc biệt là với mặt hàng đậu tương. Mối quan hệ giao thương tưởng chừng như “bất khả xâm phạm” giữa Mỹ (nguồn cung lớn) và Trung Quốc (thị trường tiêu thụ số 1) đang có dấu hiệu rạn nứt và thay đổi. Sự kiện này không chỉ tác động đến giá cả toàn cầu mà còn trực tiếp mở ra những cơ hội chưa từng có cho các doanh nghiệp chăn nuôi và sản xuất thức ăn tại Việt Nam.

Sự suy yếu của trục thương mại Mỹ – Trung

Trong suốt một thập kỷ qua (2015-2024), Trung Quốc luôn là khách hàng lớn nhất của đậu tương Mỹ, thường xuyên chiếm trên 35%, thậm chí có những năm lên tới 60% tổng kim ngạch xuất khẩu của cường quốc này. Tuy nhiên, bước sang năm 2025, kịch bản đã thay đổi hoàn toàn.

Dữ liệu hải quan cho thấy hoạt động nhập khẩu đậu tương Mỹ vào Trung Quốc đã sụt giảm nghiêm trọng, đặc biệt là trong nửa cuối năm. Thay vì chờ đợi nguồn hàng từ Mỹ như truyền thống (thường vào cao điểm tháng 5-9), Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển hướng sang các nguồn cung từ Nam Mỹ. Brazil hiện chiếm tới hơn 70% thị phần nhập khẩu của Trung Quốc kể từ tháng 4/2025, và Argentina cũng đang gia tăng sự hiện diện. Hệ quả là xuất khẩu đậu tương Mỹ sang Trung Quốc trong quý III/2025 đã rơi xuống mức thấp kỷ lục (dưới 300 triệu USD) kể từ cuối năm 2018.

Việt Nam trở thành điểm sáng mới trên bản đồ tiêu thụ

Khi “người khổng lồ” Trung Quốc quay lưng, lượng đậu tương tồn kho của Mỹ được dự báo sẽ tăng vọt hơn 15% trong niên vụ 2025-2026 (theo USDA). Trong bối cảnh dư cung đó, Việt Nam đã bất ngờ nổi lên như một đối tác chiến lược quan trọng, giúp hấp thụ một phần sản lượng dư thừa này.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, lượng đậu tương nhập khẩu về Việt Nam năm 2025 đã đạt kỷ lục hơn 2,6 triệu tấn, tăng trưởng ấn tượng 17,6% so với năm trước. Đáng chú ý, cơ cấu nhập khẩu đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ: thay vì nhập khẩu khô đậu tương thành phẩm (vốn tiềm ẩn rủi ro về thuế và vận chuyển từ Argentina), các doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển sang nhập khẩu hạt đậu tương nguyên liệu để tự ép dầu trong nước. Điều này nhằm đáp ứng công suất vận hành cao của các nhà máy ép dầu hiện đại tại Nghi Sơn và Cái Mép.

Lợi thế kép từ nguồn hàng Mỹ: Giá tốt và vận chuyển nhanh

Sự chuyển dịch sang nguồn cung Mỹ mang lại hai lợi thế cạnh tranh cực lớn cho doanh nghiệp Việt Nam:

Tối ưu hóa Logistics: Thời gian vận chuyển từ các cảng Tây Bắc Thái Bình Dương (Mỹ) về Việt Nam chỉ mất trung bình 22-25 ngày, nhanh hơn rất nhiều so với tuyến đường dài từ Nam Mỹ. Trong bối cảnh lãi suất và tỷ giá USD/VND neo cao, việc rút ngắn thời gian hàng về kho giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí vốn lưu động.
Giá cả cạnh tranh: Giá nhập khẩu đậu tương Mỹ trong phần lớn năm 2025 duy trì dưới mức 460 USD/tấn. Đặc biệt, do áp lực tồn kho và thiếu vắng đơn hàng từ Trung Quốc, mức chênh lệch giá (basis) tại cảng Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm. Nhờ đó, các nhà máy tại Việt Nam có thể mua được nguyên liệu với giá vốn thấp hơn từ 10-15 USD/tấn so với việc mua hàng từ Argentina.

Tầm nhìn dài hạn và phát triển bền vững

Ông Dương Đức Quang, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhận định rằng trong bối cảnh các tiêu chuẩn về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, việc đa dạng hóa nguồn cung là bước đi tất yếu. Việc các doanh nghiệp Việt Nam ưu tiên lựa chọn đậu tương Mỹ – vốn tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững SSAP – không chỉ là bài toán kinh tế (giá rẻ, vận chuyển nhanh) mà còn là “tấm vé thông hành” giúp ngành chăn nuôi Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn chung, sự đổi hướng của dòng chảy đậu tương thế giới đang tạo ra một “thời điểm vàng”. Các doanh nghiệp chăn nuôi Việt Nam nếu biết tận dụng tốt nguồn nguyên liệu chất lượng với chi phí hợp lý này sẽ tạo được đà tăng trưởng vững chắc cho năm 2026 và các năm tiếp theo.