Toàn cảnh diễn biến dịch bệnh gia súc gia cầm năm 2025: Bức tranh tương phản và thách thức từ biến chủng mới

27/01/2026 Bình Yên

Khép lại năm 2025, ngành chăn nuôi Việt Nam chứng kiến một bức tranh đa chiều về tình hình dịch tễ. Trong khi Dịch tả lợn Châu Phi (ASF) bùng phát dữ dội với số lượng tiêu hủy tăng đột biến, thì các bệnh truyền nhiễm khác như Lở mồm long móng hay Viêm da nổi cục lại ghi nhận đà giảm tích cực. Dưới đây là phân tích chi tiết về diễn biến dịch bệnh gia súc gia cầm năm 2025 dựa trên dữ liệu từ Cục Thú y.

1. Dịch tả lợn Châu Phi (ASF): “Cơn bão” tái bùng phát và thách thức từ virus tái tổ hợp

Năm 2025 được xem là năm “đại hạn” đối với người chăn nuôi lợn khi ASF quay trở lại tàn phá nặng nề. Các con số thống kê cho thấy mức độ nghiêm trọng vượt xa năm trước:

Số lượng ổ dịch: Cả nước ghi nhận 2.782 ổ dịch tại 34 tỉnh, thành phố.
Thiệt hại: Tổng số lợn chết và buộc tiêu hủy lên tới 1.273.082 con. Con số này đánh dấu mức tăng hơn 13 lần so với năm 2024.

Vấn đề nan giải về vắc xin và biến chủng: Kết quả giải trình tự gen trên 407 mẫu bệnh phẩm đã chỉ ra nguyên nhân khiến dịch khó kiểm soát:

82% số mẫu thuộc chủng virus tái tổ hợp giữa genotype I và genotype II.
Hiệu lực vắc xin hiện hành suy giảm đáng ngại trước biến chủng mới: Các dòng vắc xin thương mại như NAVET-ASFVAC và AVAC ASF LIVE chỉ cho tỷ lệ sống sót khoảng 40%, trong khi vắc xin DACOVAC-ASF2 ghi nhận tỷ lệ sống sót là 0% khi đối mặt với chủng tái tổ hợp này.

2. Cúm gia cầm (CGC): Diễn biến phức tạp của đa chủng virus A/H5N1

Dịch cúm gia cầm tiếp tục là mối lo ngại thường trực với xu hướng gia tăng nhẹ.

Quy mô: Ghi nhận 58 ổ dịch tại 16 tỉnh, thành phố.
Thiệt hại: Tiêu hủy 123.622 con gia cầm, tăng hơn 9% so với cùng kỳ 2024.

Bản đồ dịch tễ cho thấy sự phân chia rõ rệt của các nhánh virus A/H5N1:

Miền Bắc & Miền Trung: Chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi chủng Clade 2.3.4.4b.
Miền Nam: Lưu hành chủ yếu chủng Clade 2.3.2.1e.
Công tác phòng ngừa: Đã có hơn 208 triệu liều vắc xin được tiêm phòng. Các vắc xin thử nghiệm (như Navet fluvac2, Re-5) cho kết quả khả quan với tỷ lệ bảo hộ 100% khi công cường độc trong phòng thí nghiệm.

3. Điểm sáng: Sự suy giảm mạnh của Lở mồm long móng và Viêm da nổi cục

Trái ngược với đà tăng của ASF và CGC, diễn biến dịch bệnh gia súc gia cầm năm 2025 ghi nhận những tín hiệu rất tích cực từ nhóm bệnh trên trâu bò.

Bệnh Lở mồm long móng (LMLM):

Dịch bệnh giảm sâu với chỉ 19 ổ dịch (giảm 75% so với năm 2024).
Số lượng tiêu hủy chỉ còn 44 con (giảm hơn 84%).
Tuy nhiên, Cục Thú y vẫn cảnh báo về sự lưu hành của 2 dòng virus típ O là Mya-98 và Ind2001e tại các tỉnh miền Bắc.

Bệnh Viêm da nổi cục (LSD):

Xảy ra 88 ổ dịch tại 12 tỉnh (giảm gần 44%).
Số gia súc tiêu hủy giảm hơn 18%.
Kết quả phân tích gen cho thấy virus lưu hành tại Việt Nam thuộc chủng Neethling, tương đồng 100% với chủng gây bệnh tại Trung Quốc.

4. Các dịch bệnh khác và nguy cơ mới nổi

Bên cạnh các dịch bệnh chính, bức tranh dịch tễ năm 2025 còn ghi nhận:

Bệnh Dại: Có xu hướng giảm với 76 ca tử vong trên người (giảm 13 ca) và 292 ca trên động vật (giảm 26%).
Bệnh Dịch tả gia súc nhỏ loài nhai lại (PPR): Đây là dịch bệnh mới xâm nhiễm, xuất hiện rải rác tại Ninh Bình, Nghệ An, Lâm Đồng, Đồng Nai.
Bệnh Tai xanh: Được kiểm soát tốt, chỉ ghi nhận 01 ổ dịch nhỏ tại Cà Mau.

Kết luận: Năm 2025 đặt ra bài toán cấp bách về việc cập nhật công nghệ vắc xin để đối phó với chủng ASF tái tổ hợp, đồng thời duy trì các biện pháp an toàn sinh học để giữ vững thành quả kiểm soát đối với Lở mồm long móng và Viêm da nổi cục.