Thách Thức Và Cơ Hội “Hóa Rồng” Của Ngành Dừa Việt Nam

06/04/2026 Bình Yên

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu đã xuất sắc vượt mốc 1,1 tỷ USD mỗi năm, ngành dừa Việt Nam vẫn chưa thực sự tạo lập được vị thế tương xứng trên bản đồ nông sản quốc tế. Theo các chuyên gia, để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng bền vững, việc nhận diện và tháo gỡ những thách thức ngành dừa trong khâu sản xuất, chế biến và tổ chức chuỗi giá trị đang trở thành nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết.

Nút Thắt Về Thị Phần Và Quy Mô Sản Xuất

Bất chấp những thành tựu về giá trị xuất khẩu, thị phần xuất khẩu dừa Việt Nam tại các thị trường trọng điểm vẫn còn khá khiêm tốn. Đơn cử tại Trung Quốc – thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới với sản lượng nhập khẩu lên tới 1,1 triệu tấn trong năm 2025 – Việt Nam hiện chỉ mới chiếm lĩnh khoảng 8% thị phần dừa tươi. Con số này thấp hơn rất nhiều khi đặt lên bàn cân cạnh tranh với các cường quốc khu vực như Thái Lan và Indonesia. Hệ quả kéo theo là giá trị thực tế của dừa Việt Nam vẫn đang xếp sau các đối thủ này.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group chỉ ra rằng, một trong những rào cản lớn nhất của ngành hiện nay chính là quy mô sản xuất nhỏ lẻ và phân tán. Việc phần lớn diện tích trồng dừa do các nông hộ nhỏ quản lý đã làm giảm tính ổn định của nguồn cung, đồng thời gây khó khăn cho việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn canh tác. Trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu đang áp dụng các yêu cầu khắt khe về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, việc tìm kiếm và phát triển các giống dừa tốt hơn là điều kiện tiên quyết để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Bài Toán Logistics Và Chuỗi Cung Ứng Trọng Điểm

Ngoài khâu sản xuất, chi phí logistics cũng là một gánh nặng lớn đối với ngành dừa Việt Nam. Do đặc tính tự nhiên, dừa tươi có trọng lượng lớn và chiếm nhiều không gian trong container. Đặc thù này khiến chi phí vận tải sang các thị trường xa như Hoa Kỳ hay Châu Âu bị đội lên rất cao, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và làm suy giảm năng lực cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, các quốc gia sản xuất dừa hàng đầu như Philippines, Indonesia hay Thái Lan lại đang sở hữu hệ thống logistics và chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh, giúp họ tối ưu chi phí hiệu quả. Do đó, việc cải thiện hệ thống vận chuyển và tối ưu công nghệ bảo quản nông sản được xem là yếu tố sống còn đối với dừa Việt.

Tổ Chức Lại Chuỗi Giá Trị Ngành Dừa

Để hóa giải các điểm nghẽn, các chuyên gia đề xuất giải pháp phát triển ngành dừa thông qua việc tổ chức lại sản xuất dưới mô hình hợp tác xã, đồng thời liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp thu mua và chế biến. Những mô hình đang ứng dụng sơ chế, lột vỏ hay gọt cơm dừa gia công như Hợp tác xã Quới Điền (xã Quới Điền, tỉnh Vĩnh Long) và Hợp tác xã Công Bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng, tỉnh Vĩnh Long) cần được quy hoạch bài bản hơn.

Như ông Nguyễn Đình Tùng đã nhấn mạnh, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội “hóa rồng”. Tuy nhiên, bước nhảy vọt này chỉ có thể thành hiện thực khi chúng ta thiết lập được các chuỗi giá trị ngành dừa sạch, bền vững dựa trên nền tảng gắn kết khăng khít giữa người nông dân và cộng đồng doanh nghiệp.