Phân Tích Chuyên Sâu: Sự Biến Thiên Của Chất Lượng Vỏ Trứng Gà Theo Chu Kỳ Sinh Học

07/02/2026 Bình Yên

Tóm tắt: Vỏ trứng không chỉ là lớp bảo vệ vật lý cho phôi mà còn là yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế trong công nghiệp chăn nuôi gia cầm. Nghiên cứu cho thấy chất lượng vỏ trứng gà không phải là một hằng số mà là một biến số có sự dao động mạnh mẽ, chịu tác động trực tiếp từ tuổi tác và quá trình trao đổi chất của gà mái. Bài viết dưới đây phân tích cơ chế sinh học đằng sau hiện tượng suy giảm chất lượng vỏ trứng ở giai đoạn cuối chu kỳ khai thác.

1. Mối Tương Quan Nghịch Biến Giữa Trọng Lượng Trứng Và Độ Dày Vỏ

Một quy luật sinh học cơ bản đã được chứng minh: Khi gà mái già đi, trọng lượng trứng có xu hướng tăng lên, trong khi khối lượng vỏ trứng được huy động lại gần như không đổi.

Cơ chế sinh lý: Một con gà mái chỉ có khả năng tích lũy một lượng Canxi Carbonate (CaCO3) giới hạn (khoảng 2g) cho mỗi quả trứng, bất kể kích thước quả trứng đó là bao nhiêu.
Hệ quả vật lý: Khi quả trứng lớn hơn (ở gà già), lượng canxi cố định này buộc phải “tráng” lên một diện tích bề mặt rộng hơn. Điều này dẫn đến mật độ canxi trên một đơn vị diện tích giảm đi, khiến vỏ trứng trở nên mỏng hơn và cấu trúc yếu hơn đáng kể so với giai đoạn đầu đẻ trứng.

2. Diễn Biến Chất Lượng Vỏ Qua Các Giai Đoạn Khai Thác

Biểu đồ chất lượng vỏ trứng thường đi theo chiều hướng đi xuống tỷ lệ thuận với tuổi của gà:

Giai đoạn Khởi động (20-30 tuần tuổi): Trứng thường nhỏ, vỏ dày, độ chịu lực cao. Tỷ lệ nứt vỡ ở mức thấp nhất.
Giai đoạn Đỉnh cao (Peak production): Chất lượng vỏ bắt đầu đi vào ổn định nhưng đã xuất hiện dấu hiệu giảm nhẹ độ dày khi kích thước trứng tăng dần.
Giai đoạn Cuối chu kỳ (Sau 50 tuần tuổi): Đây là giai đoạn “báo động đỏ”. Sự suy giảm chức năng sinh lý của gà mái dẫn đến khả năng hấp thu và chuyển hóa Canxi từ thức ăn giảm sút. Đồng thời, quá trình huy động Canxi từ xương tủy cũng kém hiệu quả hơn, dẫn đến tình trạng vỏ trứng mỏng, sần sùi hoặc biến dạng (đầu méo).

3. Các Yếu Tố Nội Tại Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Vỏ

Ngoài yếu tố tuổi tác (lão hóa sinh học), chất lượng vỏ trứng còn bị chi phối bởi các biến số sau:

Thời gian lưu trú trong tử cung: Quá trình hình thành vỏ trứng mất khoảng 20 giờ. Nếu gà đẻ quá sớm (trứng lưu lại tử cung ngắn), vỏ sẽ chưa kịp canxi hóa hoàn toàn.
Hoạt động của Enzyme Carbonic Anhydrase: Enzyme này đóng vai trò xúc tác tạo ra ion Carbonate cho vỏ trứng. Hoạt tính của enzyme này suy giảm rõ rệt ở gà già, làm giảm tốc độ lắng đọng vỏ.
Căng thẳng nhiệt (Heat Stress): Nhiệt độ cao làm gà thở gấp, gây mất CO2 trong máu (kiềm hô hấp), làm giảm lượng ion Carbonate sẵn có để tạo vỏ, dẫn đến trứng vỏ mỏng.

Kết luận & Khuyến nghị: Việc kiểm soát chất lượng vỏ trứng gà đòi hỏi một chiến lược dinh dưỡng linh hoạt theo từng giai đoạn. Đối với đàn gà hậu bị và gà đẻ giai đoạn cuối, cần chú trọng bổ sung Canxi dạng hạt to (để lưu lại lâu trong mề), Vitamin D3 và các khoáng vi lượng (Kẽm, Mangan) để tối ưu hóa quá trình khoáng hóa vỏ trứng, giảm thiểu tỷ lệ trứng nứt vỡ thương phẩm.