Mã số rừng trồng: ‘Giấy thông hành’ định danh gỗ Việt trên trường quốc tế

Với việc chính thức luật hóa mã số rừng trồng qua Thông tư 84/2025/TT-BNNMT, ngành lâm nghiệp Việt Nam đã hoàn thiện mảnh ghép quan trọng nhất trong hạ tầng pháp lý số, tạo tiền đề vững chắc cho hoạt động truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các quy định thương mại khắt khe từ thị trường quốc tế.

Định danh số cho từng lô rừng: Chấm dứt thời kỳ quản lý “ước lượng”

Theo Thông tư 84/2025/TT-BNNMT vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, kể từ nay, mã số rừng trồng không còn là một chương trình thí điểm hay khuyến khích, mà đã trở thành công cụ quản lý bắt buộc được luật hóa. Đây là bước chuyển mình căn bản từ tư duy quản lý dựa trên số liệu thống kê tổng quát sang quản lý định danh chi tiết đến từng lô rừng cụ thể.

Mã số rừng trồng được thiết lập như một “căn cước công dân” cho mỗi diện tích rừng sản xuất. Cụ thể, mỗi mã số sẽ gắn liền với các thông tin định vị bất biến bao gồm: tọa độ địa lý (GPS), diện tích chính xác, loài cây, năm trồng và thông tin pháp lý về quyền sử dụng đất của chủ rừng.

Dữ liệu này được đồng bộ hóa trực tiếp với Hệ thống theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và Hệ thống thông tin quản lý ngành lâm nghiệp quốc gia. Điều này giúp loại bỏ tình trạng số liệu chồng chéo, thiếu chính xác, đồng thời minh bạch hóa tài sản rừng của hơn 4 triệu ha rừng trồng trên cả nước.

Chìa khóa để vượt qua “hàng rào xanh” quốc tế

Việc luật hóa mã số rừng trồng có ý nghĩa sống còn đối với kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản – ngành hàng hiện mang về trên 16 tỷ USD mỗi năm cho Việt Nam. Trong bối cảnh các thị trường lớn như Liên minh Châu Âu (EU), Hoa Kỳ đang dựng lên các “hàng rào kỹ thuật” về môi trường, mã số rừng trồng chính là lời giải cho bài toán truy xuất nguồn gốc.

Đặc biệt, đối với Quy định chống mất rừng của Châu Âu (EUDR), yêu cầu tiên quyết là sản phẩm gỗ không được gây mất rừng và phải hợp pháp. Mã số rừng trồng cung cấp bằng chứng kỹ thuật số không thể chối cãi về vị trí địa lý của vùng nguyên liệu, giúp doanh nghiệp chứng minh gỗ được khai thác từ rừng trồng hợp pháp chứ không phải rừng tự nhiên hay đất lấn chiếm.

Nếu không có mã số định danh, gỗ nguyên liệu dù có chất lượng tốt đến đâu cũng sẽ bị coi là “gỗ vô danh”, khó có thể thâm nhập vào các chuỗi cung ứng giá trị cao. Do đó, mã số rừng trồng được xem là “giấy thông hành” để gỗ Việt đường hoàng bước ra thị trường thế giới.

Hạ tầng dữ liệu cho lâm nghiệp hiện đại

Thực tiễn tại các quốc gia có nền lâm nghiệp phát triển như Brazil, Indonesia hay Trung Quốc cho thấy, việc quản lý bằng mã định danh là xu thế tất yếu. Việt Nam, dù đi sau, nhưng đã nhanh chóng bắt kịp xu thế này thông qua việc triển khai thí điểm thành công tại Tuyên Quang và các tỉnh phía Bắc từ năm 2024.

Thông tư 84 quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chuyên môn lâm nghiệp trong việc cấp, quản lý và giám sát mã số, cũng như trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong việc xác minh thực địa. Quy trình này tạo ra một cơ chế giám sát chéo, đảm bảo tính chính xác của dữ liệu đầu vào.

Việc chuẩn hóa mã số rừng trồng còn giúp giảm thiểu đáng kể chi phí cho doanh nghiệp trong khâu xác minh nguyên liệu. Thay vì phải tổ chức các đoàn đi kiểm tra thủ công tốn kém, các đơn vị thu mua, chế biến chỉ cần tra cứu trên hệ thống dữ liệu quốc gia để xác thực nguồn gốc lô hàng.

Có thể khẳng định, mã số rừng trồng không đơn thuần là một thủ tục hành chính mới, mà là nền tảng hạ tầng dữ liệu quan trọng để Việt Nam chuyển đổi sang nền lâm nghiệp số, minh bạch và bền vững.