Đột phá từ mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp: Nông dân Đồng Tháp thắng lớn, lợi nhuận tăng vọt

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp, việc chuyển đổi sang canh tác bền vững là xu thế tất yếu. Tại xã Mỹ Thọ (Đồng Tháp), mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp không chỉ giúp cải thiện môi trường mà còn mang lại niềm vui lớn cho nông dân khi năng suất tăng, chi phí giảm và đầu ra ổn định ngay trong vụ thu hoạch đầu năm 2026.

Rộn ràng niềm vui được mùa, trúng giá

Những ngày giáp Tết tại xã Mỹ Thọ, không khí trên các cánh đồng trở nên náo nhiệt hơn bao giờ hết. Dưới ánh nắng vàng rực rỡ, những chiếc máy gặt đập liên hợp hoạt động hết công suất, báo hiệu một vụ mùa thắng lợi. Đây là kết quả ngọt ngào từ việc triển khai mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp trên diện tích 50ha với sự tham gia của 52 hộ xã viên thuộc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp số 1 Mỹ Thọ.

Không giấu được niềm hân hoan khi nhìn từng bao lúa OM18 chắc hạt được xếp dài chờ cân, chị Trương Thị Lan (nông dân ấp 3, xã Mỹ Thọ) chia sẻ: “Năm nay làm lúa khỏe dữ lắm! Vụ này gia đình tôi sạ thưa, giảm giống, phân thuốc cũng xài nhẹ hơn mà lúa lại trúng hơn mấy vụ trước. Năng suất đạt khoảng 900kg đến 1 tấn mỗi công. Thương lái xuống tận ruộng cân liền tay, ‘tiền tươi thóc thật’, bà con ai cũng phấn khởi chuẩn bị đón Tết”.

Theo đánh giá thực tế sau hai vụ sản xuất liên tiếp, năng suất bình quân của mô hình đạt khoảng 7,2 tấn/ha. Con số này cao hơn hẳn so với mức 6,5 – 6,8 tấn/ha của phương thức canh tác truyền thống trước đây.

Hiệu quả kinh tế kép: Giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Ông Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp số 1 Mỹ Thọ cho biết, thành công cốt lõi của mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp nằm ở sự liên kết chặt chẽ giữa quy trình canh tác hiện đại và bao tiêu sản phẩm. Lúa tươi được thu mua với mức giá ổn định từ 6.300 – 6.700 đồng/kg, giúp nông dân hoàn toàn yên tâm sản xuất, xóa bỏ nỗi lo bị thương lái ép giá.

Về mặt kỹ thuật, ông Ngô Xuân Chinh – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp, Chủ nhiệm dự án – phân tích rõ nét hiệu quả của việc thay đổi tập quán gieo sạ. Thay vì sử dụng 120 – 150kg giống/ha như trước, mô hình khuyến cáo nông dân chỉ gieo sạ từ 70 – 80kg/ha.

“Việc giảm lượng giống không chỉ giúp tiết kiệm chi phí đầu vào từ 8 đến 12 triệu đồng/ha mà còn tạo độ thoáng cho ruộng, giúp cây lúa khỏe mạnh, ít sâu bệnh. Nhờ đó, lượng phân bón giảm khoảng 1/3 và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm từ 2 đến 3 lần mỗi vụ”, ông Chinh nhấn mạnh.

Tính toán tổng thể, chi phí sản xuất giảm được từ 30 – 50 triệu đồng/ha. Kết hợp với năng suất tăng, lợi nhuận của nông dân tham gia mô hình đã tăng thêm khoảng 20 – 30 triệu đồng/ha so với canh tác thông thường.

Hướng đi bền vững cho nông nghiệp tương lai

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế, mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp còn tạo ra những tác động tích cực to lớn đối với môi trường. Theo số liệu quan trắc, lượng phát thải khí nhà kính đã giảm ấn tượng từ 37 – 52% (cụ thể giảm từ 35,7% đến 52,7% tùy điều kiện).

Thêm vào đó, việc thay đổi thói quen từ đốt đồng sang thu gom rơm rạ làm nấm rơm hoặc phân hữu cơ không chỉ giúp cải thiện hệ vi sinh vật trong đất mà còn mang lại nguồn thu phụ từ 1 – 2 triệu đồng/ha cho bà con.

Ông Đặng Văn Nhỏ, một nông dân tham gia 1,7ha trong mô hình, tâm đắc: “Trước đây thấy lúa yếu là cứ bón thêm phân, phun thêm thuốc theo thói quen. Giờ làm theo quy trình mới, nhẹ công hơn mà cây lúa vẫn khỏe. Nông dân chúng tôi giờ cũng biết ghi chép sổ tay, hạch toán kinh tế khoa học hơn hẳn”.

Khẳng định về định hướng sắp tới, ông Lê Hoàng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp cho biết địa phương sẽ tiếp tục tập huấn, chuẩn hóa quy trình để nhân rộng mô hình này trên toàn tỉnh. Đây là bước đi cụ thể hóa Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chất lượng cao vùng ĐBSCL, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.