Đột phá kinh tế từ mô hình nuôi ngựa bạch Bình Sơn Thái Nguyên: Thủ phủ “vàng trắng” miền Bắc
Xã Bình Sơn, thành phố Sông Công từ lâu đã nổi danh khắp vùng trung du phía Bắc với nghề chăn nuôi ngựa truyền thống. Tại vùng đất này, đặc biệt là khu vực Bá Vân, những đàn ngựa thong dong gặm cỏ trên các sườn đồi đã trở thành hình ảnh biểu tượng. Không chỉ là nét đẹp văn hóa, mô hình nuôi ngựa bạch Bình Sơn Thái Nguyên hiện nay đã vươn mình trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, mang lại giá trị thu nhập hàng tỷ đồng cho người nông dân địa phương.
Từ nghề phụ đến sinh kế “tiền tỷ” tại đất Bá Vân
Theo những người làm nghề lâu năm như ông Lê Văn Dương ở xóm Bá Vân 2, nghề nuôi ngựa tại đây đã trải qua nhiều thăng trầm. Trước đây, ngựa chủ yếu được nuôi để lấy sức kéo, nhưng khoảng 30 năm trở lại đây, người dân bắt đầu tập trung vào chăn nuôi ngựa hàng hóa, đặc biệt là dòng ngựa bạch quý hiếm. Với kinh nghiệm tích lũy qua ba thập kỷ, gia đình ông Dương hiện duy trì đàn ngựa 25 con, trong đó ngựa bạch chiếm đa số.
Giá trị kinh tế của loài vật nuôi này thực sự khiến nhiều người kinh ngạc. Một con ngựa bạch con sau khi cai sữa (khoảng 5-6 tháng tuổi) đã có giá từ 30 đến 40 triệu đồng. Đối với những con ngựa đực trưởng thành đạt tiêu chuẩn để nấu cao, giá trị có thể dao động từ 60 đến 80 triệu đồng/con. Nhờ mức lợi nhuận này, nhiều hộ gia đình tại Bình Sơn đã có nguồn thu nhập ổn định từ 200 đến 500 triệu đồng mỗi năm, giúp diện mạo nông thôn thay đổi rõ rệt.
Bí quyết chăm sóc và giữ gìn nguồn gen quý
Hướng đi chính của mô hình nuôi ngựa bạch Bình Sơn Thái Nguyên là tận dụng lợi thế về diện tích chăn thả tự nhiên kết hợp với nuôi nhốt vỗ béo. Ngựa là loài ăn tạp nhưng lại rất “sạch tính”. Thức ăn hàng ngày chủ yếu là cỏ tươi, ngô hạt, cám gạo và các loại phụ phẩm nông nghiệp khác. Người nuôi ngựa tại Bình Sơn chia sẻ rằng, ngựa rất ít khi bị dịch bệnh nghiêm trọng như lợn hay gà, nhưng đòi hỏi người nuôi phải tỉ mỉ trong khâu vệ sinh chuồng trại và nguồn nước uống.
Bí quyết quan trọng nhất nằm ở kỹ thuật phối giống. Để một con ngựa được công nhận là ngựa bạch thuần chủng, nó phải hội đủ các đặc điểm: mắt hồng rực như hòn bi ve trong đêm, móng màu trắng ngà, các lỗ tự nhiên (niêm mạc) đều có màu hồng đỏ. Việc bảo tồn nguồn gen này không chỉ đảm bảo giá trị kinh tế mà còn giữ vững thương hiệu cho làng nghề.
Vai trò của liên kết sản xuất và chế biến sâu
Sự phát triển của nghề nuôi ngựa tại Bình Sơn không còn dừng lại ở quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ. Sự ra đời của các Hợp tác xã (HTX) ngựa bạch đã tạo nên một chuỗi liên kết bền vững. Các HTX không chỉ cung cấp con giống, hỗ trợ kỹ thuật thú y mà còn đảm nhiệm khâu chế biến sâu như nấu cao ngựa theo phương pháp truyền thống kết hợp hiện đại, đóng gói và quảng bá thương hiệu ra thị trường toàn quốc.
Cao ngựa bạch Thái Nguyên từ lâu đã trở thành sản phẩm OCOP đặc trưng, được đánh giá cao về hàm lượng dinh dưỡng và dược tính. Việc chuyên nghiệp hóa từ khâu chăn nuôi đến thành phẩm đã giúp người dân Bình Sơn không còn lo lắng về đầu ra, tự tin mở rộng quy mô đàn ngựa.
Với những lợi thế sẵn có và tư duy làm kinh tế nhạy bén, mô hình nuôi ngựa bạch Bình Sơn Thái Nguyên đang khẳng định vị thế là một trong những mô hình chăn nuôi đặc sản hiệu quả nhất hiện nay. Không chỉ làm giàu cho người nông dân, đây còn là điểm sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới của tỉnh Thái Nguyên, biến loài vật nuôi “quý tộc” thành “vàng trắng” cho vùng đất này.
